CuoiCung.comCuối Cùng
Phim có cái kết mở

Con kỳ lân giấy trong Blade Runner: Deckard có phải người nhân bản không

Gaff để lại con kỳ lân giấy, Deckard gật đầu rồi cửa thang máy đóng. Ba bản dựng kết khác nhau ra sao, và hai phe người hay nhân bản dựa vào chi tiết nào.

Two Vietnamese men walk a rainy street at night under one umbrella, one in a slate grey jacket holding it, wet lights on the pavement, shot from behind

Bài có tiết lộ nội dung toàn bộ phim Blade Runner, kể cả cảnh trên mái nhà và con kỳ lân giấy ở cuối, và bàn cả ba bản dựng chính; nếu chưa xem, nên để dành.

Con kỳ lân giấy mà Gaff để lại trước cửa nhà Deckard cho thấy Gaff biết giấc mơ về kỳ lân của Deckard, điều chỉ có nghĩa nếu ký ức của Deckard được cấy vào như ký ức của Rachael. Vì vậy cách đọc phổ biến nhất, ở bản Director’s Cut và Final Cut, là Deckard rất có thể là người nhân bản. Nhưng phim không xác nhận, và chính những người làm phim cũng không thống nhất. Phần dưới tách theo từng bản dựng, vì câu trả lời phụ thuộc rất nhiều vào việc bạn đã xem bản nào.

Ba bản dựng, ba cái kết khác nhau

Blade Runner có nhiều phiên bản; ba bản sau là quan trọng nhất cho câu hỏi về Deckard. Kiểm tra bạn đã xem bản nào trước khi tranh luận.

BảnCảnh mơ kỳ lânCái kết
Bản chiếu rạp đầu tiênKhông cóCó giọng Deckard thuyết minh; sau khi rời căn hộ, Deckard và Rachael lái xe qua vùng đồi núi xanh, giọng thuyết minh cho biết Rachael không có hạn sống cố định
Director’s CutCó, Deckard mơ thấy kỳ lân chạy trong rừngBỏ giọng thuyết minh và cảnh lái xe; kết ở cửa thang máy đóng lại sau khi Deckard nhặt con kỳ lân giấy
Final CutCó, dài và rõ hơnGiữ cái kết thang máy; được đạo diễn coi là bản ông hài lòng nhất

Bản chiếu rạp gần như khép câu chuyện lại: hai người trốn đi, có tương lai. Những thước phim đồi núi ở cảnh đó được kể là lấy từ phần quay thừa của một phim khác, vì đoàn cần gấp một cảnh kết tươi sáng. Hai bản sau bỏ hẳn nó, và chính sự vắng mặt ấy mở ra câu hỏi về Deckard. Nếu bạn chỉ xem bản chiếu rạp, câu hỏi kỳ lân gần như không tồn tại.

Cảnh cuối, kể lại theo bản Final Cut

Trên mái nhà dưới mưa, Roy Batty, thủ lĩnh nhóm người nhân bản đào tẩu, lẽ ra có thể để Deckard rơi xuống. Thay vào đó, Roy kéo anh lên, rồi ngồi xuống, kể về những điều kỳ lạ mình từng thấy ngoài vũ trụ, những ký ức sẽ mất đi cùng anh như nước mắt trong mưa. Roy chết vì hạn sống bốn năm của mình đã hết. Con chim bồ câu anh cầm bay lên.

Gaff, viên cảnh sát lặng lẽ có thói quen gấp giấy, xuất hiện. Hắn ném súng cho Deckard, nói đại ý rằng tiếc là cô ấy sẽ không sống được, nhưng rồi ai mà sống được. “Cô ấy” là Rachael, người nhân bản mà Deckard đã yêu.

Deckard về căn hộ, thấy cửa mở. Rachael vẫn sống, đang ngủ. Hai người chuẩn bị rời đi. Ở hành lang, Deckard thấy một vật nhỏ trên sàn: con kỳ lân gấp bằng giấy. Anh nhặt lên, câu nói của Gaff vọng lại trong đầu. Anh gật nhẹ, như hiểu ra điều gì. Cửa thang máy đóng lại trước mặt hai người. Hết phim.

Cái gật đầu ấy là chỗ mấu chốt. Nó có thể nghĩa là Deckard hiểu Gaff đã tới, đã thấy Rachael và tha cho cô. Nó cũng có thể nghĩa là Deckard hiểu điều lớn hơn về chính mình.

Vì sao con kỳ lân lại quan trọng đến thế

Giấc mơ chỉ Deckard biết. Ở hai bản sau, Deckard ngồi bên cây đàn piano, mơ màng thấy một con kỳ lân chạy trong rừng. Anh không kể với ai. Vậy làm sao Gaff biết mà gấp đúng con vật ấy?

Ký ức của Rachael là ký ức cấy. Trước đó, Deckard từng nói thẳng với Rachael rằng những kỷ niệm thời thơ ấu cô tin là của mình thực ra lấy từ người khác, và anh kể lại chúng như đọc hồ sơ. Người nắm hồ sơ biết hết ký ức của người nhân bản. Nếu Gaff biết giấc mơ của Deckard, điều tương tự có thể đang xảy ra với Deckard.

Gaff nói bằng giấy. Mỗi lần xuất hiện, Gaff để lại một hình gấp như một lời bình luận: một con gà khi Deckard lưỡng lự nhận việc, một hình người nhỏ làm bằng que diêm ở một cảnh lục soát khác. Con kỳ lân là lời bình cuối cùng, và nó nhắm vào chính Deckard.

Ảnh cũ trên cây đàn. Căn hộ của Deckard đầy ảnh cũ, giống như những người nhân bản giữ ảnh như bằng chứng cho quá khứ mà họ không chắc có thật. Chi tiết nhỏ này dễ bị bỏ qua lần đầu.

Phe “Deckard là người” dựa vào đâu

Không phải ai cũng chấp nhận cách đọc con kỳ lân. Phe cho rằng Deckard là người có những căn cứ đáng cân nhắc:

  • Deckard yếu hơn hẳn những người nhân bản anh đối mặt. Anh bị đánh tơi tả, bị Roy dồn đến bám mép mái nhà. Nếu là người nhân bản, sao anh kém sức đến vậy?
  • Câu chuyện mất đi chiều sâu đạo đức. Phim được đọc như cuộc gặp gỡ giữa một con người chai sạn với những sinh vật “người hơn cả người”. Nếu Deckard cũng là nhân bản, sự đối lập ấy mờ đi.
  • Con kỳ lân có thể chỉ là lời nhắn của Gaff rằng hắn đã tới, đã biết Rachael ở đây và cho họ đi. Đọc vậy thì cái gật đầu của Deckard là sự cảm kích, không phải sự tỉnh ngộ.
  • Diễn viên đóng Deckard nhiều lần nói ông diễn với suy nghĩ nhân vật của mình là người, và không đồng ý với cách đọc con kỳ lân.

Ngược lại, đạo diễn Ridley Scott nhiều lần nói rõ ông coi Deckard là người nhân bản. Người viết kịch bản gốc thì thích để câu hỏi ngỏ. Ba người làm ra cùng một bộ phim, ba câu trả lời: đó là lý do tranh cãi không bao giờ kết thúc, và là lý do không nên coi lời một người là đáp án cuối cùng.

Giả thuyết khán giả hay bàn thêm

Ngoài con kỳ lân, khán giả còn lần ra những dấu hiệu nhỏ hơn. Giả thuyết hay gặp nhất là ánh mắt: ở một số khung hình, mắt của người nhân bản ánh lên một sắc đỏ nhạt, và nhiều người chỉ ra rằng trong một cảnh ở căn hộ, mắt Deckard cũng ánh lên như vậy. Chỗ mạnh: nó khớp với cách phim đánh dấu người nhân bản. Chỗ yếu: ánh sáng trong phim vốn mờ ảo, khó phân biệt chủ ý với tình cờ.

Một giả thuyết khác: Deckard là người nhân bản được tạo ra để săn người nhân bản, nên không ai nghi ngờ anh, kể cả chính anh. Giả thuyết này mạnh ở chỗ giải thích được vì sao cảnh sát đối xử với anh như một công cụ, gọi anh về làm việc bất chấp anh đã nghỉ. Yếu ở chỗ phim không có cảnh nào xác nhận.

Phần tiếp theo ra đời nhiều năm sau, Blade Runner 2049, có cảnh nhắc tới khả năng Deckard được “thiết kế” để gặp Rachael, nhưng cũng cẩn thận không trả lời dứt khoát. Những người làm phim sau rõ ràng hiểu rằng câu hỏi này đáng giá hơn mọi đáp án.

Vì sao để câu hỏi ngỏ lại làm phim mạnh hơn

Chủ đề lớn của Blade Runner là thứ gì làm nên con người. Phép thử Voight-Kampff đo phản ứng cảm xúc để phân biệt người với người nhân bản. Thế nhưng người nhân bản trong phim khóc, yêu, sợ chết, tiếc ký ức. Roy, kẻ được dựng như phản diện, lại là người thể hiện lòng trắc ẩn lớn nhất khi cứu Deckard. Phim liên tục làm mờ đường biên.

Nếu Deckard chắc chắn là người, phim là chuyện một con người học được lòng thương từ kẻ mà anh được thuê để giết. Nếu Deckard chắc chắn là nhân bản, phim là chuyện một kẻ săn đuổi phát hiện mình cùng loại với con mồi. Để ngỏ, phim giữ được cả hai, và đẩy câu hỏi về phía khán giả: nếu ký ức của bạn có thể được cấy, nếu cảm xúc của bạn có thể được thiết kế, điều gì khiến bạn chắc mình là “thật”?

Cái kết ở thang máy vì thế không phải là cái kết của một vụ án mà là khởi đầu của một nghi vấn. Deckard và Rachael đi vào một tương lai không biết dài bao lâu, đúng như câu của Gaff: ai mà sống được mãi.

Nhìn từ góc này, câu hỏi Deckard là người hay nhân bản cuối cùng dẫn tới một câu khác: nếu anh là nhân bản, anh có hạn sống không, và có ai đó đang nắm hồ sơ ký ức của anh không? Cái kết không cho Deckard biết, và anh chọn không hỏi. Anh nắm tay Rachael bước vào thang máy, như Cobb ở Inception bỏ con quay lại trên bàn. Hai nhân vật, hai phim cách nhau gần ba thập kỷ, cùng một cử chỉ: thôi đòi bằng chứng, chọn sống với người mình thương trong khoảng thời gian còn lại.

Xem lại lần hai để ý gì, và xem tiếp phim nào

Lần xem sau, nên chọn bản Final Cut và để ý:

  • Cảnh Deckard đưa Rachael làm phép thử, và cách anh nói về ký ức của cô.
  • Mọi hình gấp giấy của Gaff, đặt chúng cạnh nhau như một chuỗi lời nhắn.
  • Những bức ảnh trên cây đàn piano của Deckard, và cảnh anh mơ thấy kỳ lân ngay bên cạnh chúng.
  • Cảnh Roy cứu Deckard: ai đang “người” hơn ai.
  • Cảnh mở đầu với con mắt nhìn xuống thành phố rực lửa: mắt là hình ảnh lặp lại suốt phim, từ phép thử đo đồng tử tới cái chết của Tyrell.
  • Cách Gaff nhìn Deckard ở mỗi lần gặp: hắn luôn có vẻ biết nhiều hơn những gì hắn nói.

Nếu thích kiểu kết đặt câu hỏi về ký ức và danh tính, trong cùng danh mục có Inception với con quay chưa đổ, và The Thing của John Carpenter, nơi không ai chắc người bên cạnh còn là người. Ghost in the Shell bản hoạt hình đầu tiên cũng đặt câu hỏi tương tự về ký ức và cơ thể nhân tạo.

Câu hỏi thường gặp

Con kỳ lân giấy cuối phim Blade Runner nghĩa là gì?

Nó cho thấy Gaff biết giấc mơ kỳ lân của Deckard, điều chỉ hợp lý nếu ký ức của Deckard được cấy như của người nhân bản. Vì vậy nhiều người đọc nó là dấu hiệu Deckard là người nhân bản, dù phim không xác nhận.

Deckard có phải người nhân bản không?

Phim không trả lời dứt khoát. Đạo diễn Ridley Scott coi Deckard là người nhân bản, diễn viên đóng vai Deckard cho rằng anh là người, người viết kịch bản thích để ngỏ. Câu trả lời còn tuỳ bạn xem bản dựng nào.

Bản Blade Runner nào có cảnh mơ kỳ lân?

Cảnh mơ kỳ lân có trong bản Director’s Cut và bản Final Cut. Bản chiếu rạp đầu tiên không có cảnh này, có thêm giọng thuyết minh của Deckard và cảnh hai người lái xe qua vùng đồi núi ở cuối.

Rachael có hạn sống bốn năm như những người nhân bản khác không?

Bản chiếu rạp cho biết qua giọng thuyết minh rằng Rachael không có hạn sống cố định. Hai bản sau bỏ lời thuyết minh này, nên số phận của cô lại để ngỏ, đúng như câu Gaff nói rằng tiếc là cô ấy sẽ không sống được.

Vì sao Roy Batty cứu Deckard?

Phim không nói thẳng. Cách đọc phổ biến là ở những giây cuối đời, Roy chọn trân trọng sự sống, kể cả sự sống của kẻ săn mình. Đó là khoảnh khắc người nhân bản tỏ ra có lòng trắc ẩn hơn cả con người.

Nên xem bản Blade Runner nào trước?

Nhiều người khuyên xem bản Final Cut vì đó là bản đạo diễn hài lòng nhất và giữ trọn câu hỏi về Deckard. Xem bản chiếu rạp sau đó sẽ giúp bạn thấy một cái kết khép lại khác đến mức nào.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138