Bài có tiết lộ nội dung toàn bộ phim Se7en, kể cả chiếc hộp ở cảnh cuối; nếu chưa xem, nên để dành. Bài kể những vụ án trong phim một cách ngắn gọn, không tả chi tiết.
Cái kết Se7en cho thấy hai tội cuối cùng trong chuỗi án theo bảy mối tội của John Doe chính là Doe và thám tử David Mills: Doe giết Tracy, vợ Mills, vì ghen tị với cuộc đời bình thường của Mills, rồi để Mills trong cơn thịnh nộ bắn chết mình. Khi Mills bóp cò, kế hoạch của Doe hoàn tất. Kẻ sát nhân thắng đúng lúc hắn chết, và người cảnh sát thua đúng lúc anh trả thù.
Đây là kiểu cú lật hiếm: không ai giấu danh tính, không có thực tại nào bị đảo ngược. Cú lật nằm ở chỗ ta hiểu ra kế hoạch lớn hơn ta tưởng. Bài dưới kể lại cảnh cuối, chỉ ra các chi tiết đã báo trước, bàn câu hỏi Mills có lựa chọn nào khác không và cái kết nói gì qua lời thám tử Somerset.
Chuyện gì xảy ra ở sa mạc
Sau năm vụ án, khi hai thám tử còn chưa tìm ra hắn, John Doe tự bước vào đồn cảnh sát, người dính máu, và đầu hàng. Qua luật sư, hắn đề nghị dẫn Somerset và Mills tới chỗ hai thi thể còn lại, với điều kiện chỉ hai người đi. Nếu không, hắn sẽ khai mình mất trí.
Họ lái xe ra vùng đất trống dưới những đường dây điện cao thế, nắng gắt và trống trải. Một chiếc xe giao hàng chạy tới, đúng giờ hẹn. Somerset ra chặn xe, nhận một chiếc hộp gửi cho Mills. Ông mở hộp, lùi lại, và lần đầu tiên trong phim, người thám tử già điềm tĩnh mất bình tĩnh. Ông chạy về phía Mills, hét anh bỏ súng xuống.
Trong lúc đó Doe nói với Mills về cuộc sống của anh, về người vợ xinh đẹp, nói rằng hắn ghen tị, và rằng hắn đã tới nhà anh sáng nay. Hắn nói Tracy đã xin tha cho mình và cho đứa con trong bụng. Mills không biết vợ mình có thai. Somerset nói với anh rằng nếu anh giết Doe, Doe sẽ thắng. Mills run rẩy, khóc, rồi nổ súng. Phim không bao giờ cho ta thấy thứ nằm trong hộp; chỉ gương mặt Somerset và lời Doe là đủ.
Những chi tiết báo trước
Se7en gài cái kết bằng những chi tiết hợp lý tới mức ta không nghĩ chúng là manh mối. Bảng dưới gom những chỗ rõ nhất.
| Chi tiết | Lúc xem lần đầu | Nghĩa khi biết cái kết |
|---|---|---|
| Tracy hẹn Somerset đi ăn sáng và kể mình có thai, chưa nói với Mills | Một cảnh đời thường giữa phim trinh thám | Chỉ Somerset biết điều Doe sẽ dùng làm đòn cuối |
| Một người tự nhận là thợ ảnh báo chí chụp Mills ở hiện trường | Chuyện bình thường ở hiện trường vụ án | Đó là Doe. Hắn đã để ý Mills từ sớm |
| Doe chĩa súng vào Mills sau cuộc rượt đuổi rồi bỏ đi | Sơ hở khó hiểu của kẻ sát nhân | Mills cần sống để làm tội cuối cùng |
| Còn hai tội chưa có xác khi Doe đầu hàng | Doe bị dồn vào đường cùng | Hai tội ấy thuộc về Doe và Mills |
| Mills nóng nảy, dễ nổi giận từ cảnh đầu | Nét tính cách của một cảnh sát trẻ | Doe chọn Mills vì anh hợp với tội thịnh nộ |
| Doe tự cắt đầu ngón tay để không để lại dấu vân tay | Kẻ sát nhân cẩn thận | Hắn chuẩn bị kỹ tới mức tự nộp mình cũng là một bước trong kế hoạch |
Chi tiết thứ nhất là quan trọng nhất. Phim dành hẳn một cảnh yên tĩnh cho Tracy và Somerset, và vì nó yên tĩnh, ta coi nó như khoảng nghỉ. Thật ra nó là cái chốt của cả cái kết: Mills biết tin vợ có thai từ miệng kẻ giết vợ mình.
John Doe thắng hay thua
Theo kế hoạch của Doe, hắn thắng. Doe muốn chuỗi bảy tội trọn vẹn để làm thành một lời răn với thế giới. Với tội ghen tị, hắn chọn chính mình, kẻ ghen với đời thường của Mills. Với tội thịnh nộ, hắn chọn Mills. Khi Mills bắn, cả hai tội khép lại. Doe chết như hắn muốn, và cái chết của hắn là mảnh cuối của tác phẩm.
Theo một cách đọc khác, hắn chỉ thắng một nửa. Doe muốn tác phẩm của mình được nhìn thấy và nhớ tới. Nhưng phim cho thấy thành phố vẫn trôi đi như cũ, mưa vẫn rơi, cảnh sát vẫn làm việc. Lời răn mà hắn tưởng là chấn động có thể chỉ là một vụ án nữa trong hồ sơ. Somerset, người hiểu Doe rõ nhất, vẫn ở lại làm việc.
Phần lớn khán giả nhớ cái kết như một thắng lợi trọn vẹn của Doe, vì phim không cho ta khoảnh khắc an ủi nào. Nhưng câu nói cuối của Somerset mở ra một khe nhỏ, và đó là chỗ để cách đọc thứ hai đứng được.
Mills có thể không bóp cò không
Câu hỏi khán giả hay đặt. Nếu Mills không bắn, kế hoạch của Doe thiếu tội cuối. Somerset nói đúng điều đó. Vậy vì sao Mills vẫn bắn? Câu trả lời của phim là Doe đã tính tới cả việc Mills biết mình đang bị dắt mũi. Lời kể về đứa con là thứ vượt qua mọi lý trí.
Cách đọc phổ biến. Mills không có lựa chọn thật sự. Doe không thao túng bằng lời, hắn thao túng bằng hiểu biết về con người Mills: một người trẻ, yêu vợ, tin vào công lý, nóng tính. Biết vợ chết và biết cả đứa con chưa kịp biết đến, người như Mills sẽ nổ súng. Phim dựng cảnh ấy để ta cũng thấy mình có lẽ sẽ làm vậy.
Cách đọc ngược lại. Một số khán giả coi khoảnh khắc ngập ngừng của Mills là bằng chứng anh có lựa chọn. Anh khóc, nhìn Somerset, quay đi, rồi mới bắn. Theo cách đọc này, phim không nói con người bị số phận định đoạt, mà nói về cái giá của việc chọn sai trong lúc đau đớn nhất.
Somerset thì sao. Somerset là người duy nhất cố cứu Mills khỏi kế hoạch của Doe, và thất bại. Ông là người mở hộp. Việc ông hiểu trước Mills vài giây khiến ông thành nhân chứng bất lực, vai trò mà ông đã đóng suốt đời làm nghề trong thành phố này.
Lời Somerset ở cảnh cuối
Khi Mills bị đưa đi trên xe cảnh sát, Somerset nói với cấp trên rằng ông sẽ ở quanh đây, câu gợi ý ông không về hưu như kế hoạch. Rồi giọng ông nhắc lại một câu của nhà văn Ernest Hemingway, đại ý thế giới là nơi tốt đẹp và đáng để đấu tranh, và ông nói ông đồng ý với vế sau.
Cách đọc chung coi câu ấy là cái kết thật của phim. Somerset không còn tin thế giới tốt đẹp. Ông vừa nhìn thấy điều ác chiến thắng theo cách hoàn hảo nhất. Nhưng ông vẫn tin nó đáng để đấu tranh. Một người suốt phim muốn rời bỏ thành phố, cuối cùng quyết định ở lại, không vì hi vọng mà vì trách nhiệm.
Chi tiết này cũng là lời đáp gián tiếp cho Doe. Doe muốn chứng minh thế giới đã thối rữa tới mức chỉ có cái chết mới làm người ta chú ý. Somerset thừa nhận vế đầu, bác bỏ vế sau. Đó không phải chiến thắng, nhưng là lý do để không đầu hàng.
Đặt cạnh cảnh đầu phim, khi Somerset tỉ mỉ chỉnh lại áo, chuẩn bị rời bỏ nghề, câu nói ấy cho thấy nhân vật đã đi một vòng. Ông bước vào phim như người muốn thoát khỏi thành phố, và bước ra như người chọn ở lại vì có một người đồng nghiệp trẻ vừa bị thành phố ấy nghiền nát.
Vì sao cú lật này "ăn"
Se7en không lừa khán giả về sự thật mà lừa về hình dạng câu chuyện. Ta xem nó như một phim trinh thám: hai thám tử đuổi theo kẻ giết người, và câu hỏi là họ có bắt được hắn không. Khi Doe tự nộp mình, hình dạng ấy vỡ. Câu hỏi đổi thành: hắn còn định làm gì. Và câu trả lời là chính những nhân vật ta theo dõi.
Cú lật cũng ăn vì nó đến từ logic của kẻ thủ ác, đã được giải thích kỹ suốt phim. Ta biết Doe cần bảy tội. Ta biết còn hai. Ta biết hắn chọn nạn nhân theo tội. Chỉ là ta không đặt mình, hay đặt các thám tử, vào danh sách đó. Phim cho ta đủ dữ kiện, chỉ giấu một điều: người xem là ai trong câu chuyện.
Cuối cùng, phim không cho xem thứ trong hộp. Quyết định ấy làm cảnh cuối mạnh hơn mọi hình ảnh. Khán giả phải tự hình dung, và thứ mỗi người hình dung ra luôn tệ hơn bất cứ thứ gì máy quay có thể quay.
Xem lại và xem tiếp
Xem lại Se7en khi đã biết cái kết là một trải nghiệm nặng, nhưng đáng. Vài điểm nên để ý:
- Những lần Mills nổi nóng: đếm xem Doe đã chứng kiến bao nhiêu lần trong số đó.
- Cách Somerset nói chuyện với Tracy ở bữa sáng. Ông khuyên cô một điều rất riêng, và lời khuyên ấy đọc lại thấy nặng hơn hẳn.
- Cuộc nói chuyện trên xe giữa Doe và hai thám tử trên đường ra sa mạc. Doe giải thích triết lý của hắn, và Mills cãi lại hăng nhất. Đó là lúc Doe kiểm tra lần cuối rằng mình chọn đúng người.
- Thời tiết: phim mưa gần như liên tục, rồi cảnh cuối chuyển sang nắng gắt ở vùng đất trống. Sự đổi thời tiết ấy là một dấu báo rằng mọi thứ đã ra khỏi thành phố quen thuộc.
Nếu muốn xem tiếp phim trinh thám có cú lật đặt lại toàn bộ câu chuyện, The Usual Suspects và Gone Girl là hai lựa chọn: một phim về kẻ thủ ác kể chuyện, một phim về người vợ viết kịch bản.
Câu hỏi thường gặp
Trong hộp ở cuối Se7en là gì?
Phim không bao giờ cho thấy thứ trong hộp. Qua phản ứng của Somerset và lời Doe nói, ta hiểu hộp chứa bằng chứng Tracy, vợ Mills, đã bị Doe giết. Việc không cho xem là chủ ý, để khán giả tự hình dung.
Hai tội cuối cùng trong Se7en là gì?
Hai tội cuối là ghen tị và thịnh nộ. Doe nhận mình là kẻ ghen tị, vì hắn ghen với cuộc sống bình thường của Mills. Mills thành tội thịnh nộ khi anh bắn chết Doe trong cơn giận. Hai tội khép lại cùng lúc khi Mills bóp cò.
Vì sao John Doe đầu hàng?
Doe đầu hàng không vì bị dồn mà vì đó là một bước trong kế hoạch. Hắn cần đưa Somerset và Mills tới đúng chỗ, đúng giờ, để chiếc hộp được giao tới và Mills ở gần đủ để nổ súng.
Mills có biết Tracy mang thai không?
Không. Tracy chỉ kể chuyện có thai với Somerset trong một bữa sáng và chưa nói với chồng. Mills biết tin ấy lần đầu từ chính Doe, ở sa mạc, và đó là lời cuối cùng đẩy anh tới chỗ nổ súng.
Câu nói cuối của Somerset nghĩa là gì?
Somerset nhắc lại một câu của Hemingway, đại ý thế giới tốt đẹp và đáng để đấu tranh, và nói ông chỉ đồng ý với vế sau. Cách đọc phổ biến là ông không còn tin thế giới tốt đẹp nhưng vẫn quyết định ở lại làm việc, không đầu hàng điều ác.
Somerset có về hưu không?
Phim gợi ý là không. Ở cảnh cuối, ông nói với cấp trên rằng ông sẽ ở quanh đây. Phần lớn khán giả hiểu câu ấy là ông ở lại, trái với kế hoạch rời thành phố mà ông nhắc suốt phim.