Bài có tiết lộ nội dung toàn bộ phim The Prestige, kể cả hai cú lật và cảnh cuối cùng; nếu chưa xem, nên để dành.
Cái kết The Prestige lật hai lần: bí mật của màn dịch chuyển tức thời của Alfred Borden là hai anh em sinh đôi thay nhau sống một cuộc đời, còn Robert Angier thì làm được màn ấy nhờ cỗ máy của Tesla, thứ tạo ra một bản sao của anh mỗi đêm, và mỗi đêm một Angier bị dìm chết trong bể nước dưới sân khấu. Một người Borden bị treo cổ vì tội giết Angier; người còn lại bắn chết Angier rồi về đón con gái.
Đây là một trong những phim nhiều tầng nhất của Christopher Nolan. Bài dưới tách hai cú lật, gom các chi tiết cài sẵn cho từng cú, bàn câu hỏi khán giả hay đặt nhất là Angier nào là bản gốc, và giải thích vì sao phim kể như một màn ảo thuật ba phần.
Chuyện gì xảy ra ở hồi cuối
Angier diễn màn dịch chuyển của mình nhiều đêm liền, mỗi lần biến mất trong cỗ máy và xuất hiện lại trên ban công nhà hát. Borden, không chịu nổi việc không hiểu màn đó, lẻn xuống gầm sân khấu. Anh thấy Angier rơi vào bể nước có khoá và chết đuối trước mắt mình. Borden bị bắt, bị kết tội giết người và nhận án treo cổ.
Trong tù, Borden được một quý tộc tên là Lord Caldlow gửi lời đề nghị nhận nuôi con gái anh là Jess, đổi lấy bí mật màn ảo thuật. Rồi chính Caldlow tới gặp, và đó là Angier, vẫn sống. Borden bị treo cổ. Không lâu sau, ở kho chứa đồ của nhà hát, Angier bị bắn bởi một Borden khác, người vẫn đang sống ngoài kia dưới danh nghĩa trợ lý Fallon.
Trước khi chết, Angier nói về lý do anh làm tất cả: khán giả biết mình đang bị lừa nhưng vẫn muốn được kinh ngạc. Borden nói ra bí mật: hai anh em đã thay nhau làm một Alfred Borden, mỗi người sống một nửa đời. Lửa bắt đầu cháy. Máy quay lướt qua dãy bể nước, mỗi bể chứa một Angier đã chết. Cutter, người kỹ sư từng làm cho cả hai, đứng nhìn Borden ôm lấy Jess.
Hai cú lật, hai bộ manh mối
Phim cài manh mối cho cả hai bí mật từ rất sớm. Điều thú vị là manh mối của Borden thực tế đến mức bị bỏ qua, còn manh mối của Angier được nói thẳng nhưng ta không tin.
| Manh mối | Phim cho thấy | Nghĩa khi biết cái kết |
|---|---|---|
| Nhà ảo thuật Chung Ling Soo | Cả bọn đi xem ông diễn màn bể cá; Borden đoán ra ông giả làm người già yếu suốt đời ngoài sân khấu để giấu bí mật | Borden đang nói về chính mình: sống trọn một vai cả đời, không phải chỉ trên sân khấu |
| Hai ngón tay bị mất | Borden mất hai ngón tay khi bị Angier cải trang bắn trong màn bắt đạn | Người anh em kia cũng phải cắt ngón tay mình cho giống; giá của bí mật là thật |
| Sarah nói có hôm anh yêu cô, có hôm không | Lời trách của người vợ thấy chồng thất thường | Hai người đàn ông khác nhau thay phiên về nhà; một người yêu Sarah, người kia yêu Olivia |
| Borden không biết mình đã thắt nút nào | Câu trả lời lấp lửng trong đám tang Julia | Người thắt nút hôm đó có thể là người anh em kia |
| Những chiếc mũ giống hệt nhau trên bãi đất | Thí nghiệm của Tesla ở Colorado | Cỗ máy không dịch chuyển, nó nhân bản |
| Con mèo thí nghiệm có hai con | Tesla thử máy với con mèo | Lời báo trước rõ ràng nhất cho cú lật của Angier |
Cú lật về Borden là cú lật kiểu ảo thuật: đơn giản tới mức ta không chịu tin. Cú lật về Angier là cú lật kiểu khoa học viễn tưởng: phim nói thẳng ra nhiều lần, nhưng vì cả phim trước đó đều thực tế, ta không nghĩ nó dám đi tới đó.
Màn ảo thuật ba phần và cấu trúc của phim
Cutter giải thích từ đầu phim rằng một màn ảo thuật có ba phần. Phần đầu cho khán giả thấy một thứ bình thường. Phần hai làm thứ bình thường ấy biến mất hay đổi khác. Phần ba, khó nhất, là đưa nó trở lại, và tên tiếng Anh của phần ba chính là tên phim.
Bản thân bộ phim đi đúng ba phần đó. Phần đầu là cuộc cạnh tranh giữa hai người, tưởng như chuyện ganh đua nghề nghiệp. Phần hai là những bí mật biến mất, những nhật ký mã hoá, những cái chết. Phần ba trả lại cho khán giả những gì đã giấu: hai Borden, những Angier trong bể nước.
Ở cuối, giọng Cutter nói rằng khán giả không thật sự muốn biết bí mật, họ muốn được lừa. Đó là lời nói với cả người xem phim. Nhiều người khi biết bí mật của Borden thấy hơi thất vọng vì nó quá đơn giản, giống đúng phản ứng của khán giả ảo thuật khi biết mẹo. Phim cố tình làm ta trải qua cảm giác đó.
Angier nào còn sống: câu hỏi khán giả hay đặt
Điều phim cho thấy. Mỗi lần Angier bước vào cỗ máy, một Angier mới xuất hiện ở chỗ khác, còn Angier trong máy rơi vào bể nước bên dưới. Angier nói anh không biết mỗi đêm mình sẽ là người trong bể hay người trên ban công. Câu nói ấy cho thấy chính anh cũng không chắc ai là "bản gốc".
Cách đọc phổ biến. Người bước vào máy là bản gốc, người xuất hiện là bản sao. Theo cách đọc này, Angier gốc đã chết ngay đêm đầu tiên, và người bị Borden bắn ở cuối phim là bản sao cuối cùng của một chuỗi dài. Cách đọc này khiến cái kết càng lạnh: người đàn ông ta theo dõi nửa sau của phim có thể không phải người ta gặp ở đầu.
Giả thuyết ngược lại. Một số người cho rằng bản sao mới là người bị dìm xuống, còn Angier gốc dịch chuyển đi. Phim không cho bằng chứng phân biệt, vì cả hai giống nhau tới từng ký ức. Chính sự không phân biệt được đó là điểm phim muốn chạm tới.
Ý nghĩa của câu hỏi. Bất kể đáp án nào, Angier mỗi đêm vẫn chấp nhận nhìn một phiên bản của mình chết để có tiếng vỗ tay. Borden thì hi sinh nửa đời sống cho bí mật. Hai người chọn hai cách trả giá khác nhau cho cùng một nỗi ám ảnh.
Borden nào đã chết
Phim xác nhận một người Borden bị treo cổ và một người sống. Người sống là người đã đóng vai Fallon, và anh trở về với Jess. Ai trong hai người là người yêu Sarah, ai yêu Olivia, phim gợi ý qua những cuộc trò chuyện cuối nhưng không nói đến mức ai cũng đồng ý. Người xem kỹ hay tranh luận câu này, và nó đáng để bạn xem lại cảnh trong tù và cảnh ở kho.
Điều chắc chắn hơn là cái giá. Sarah, người vợ chưa bao giờ biết mình sống với hai người, đau khổ đến mức tìm đến cái chết. Hai anh em chia nhau một danh tính đến mức không ai trong họ có được một đời trọn vẹn. Khi một người bị treo cổ, người kia mất luôn một nửa của mình.
Cảnh cuối, Borden ôm Jess, là khoảnh khắc ấm duy nhất phim cho anh. Nhưng cũng ngay đó, máy quay lướt qua những bể nước. Phim không để ta mừng trọn.
Phim khác tiểu thuyết
Phim dựa trên tiểu thuyết của Christopher Priest. Tiểu thuyết có khung truyện ở thời hiện đại, với hậu duệ của hai nhà ảo thuật, và nhiều chỗ khác hẳn bản phim, kể cả cách kể bí mật của Borden và số phận những bản sao của Angier. Nếu bạn chỉ xem phim, các chi tiết bàn ở trên là của bản phim.
Bản phim chọn tập trung vào cuộc đối đầu của hai người và gài manh mối theo kiểu khán giả có thể tự giải. Bản sách thì kể qua nhật ký của cả hai, nên người đọc được thấy hai cái nhìn song song. Hai bản cùng chung lõi là hai người đàn ông phá huỷ đời mình vì một màn diễn, nhưng cảm giác khi gấp sách và khi tắt phim khá khác nhau.
Nếu thích kiểu cú lật nhiều tầng của Nolan, Memento là phim nên xem tiếp: cũng chơi với cấu trúc, cũng đặt câu hỏi về danh tính, nhưng nhỏ hơn và lạnh hơn.
Hai cuốn nhật ký và trận lừa nhau bằng chữ
Một lớp dễ bị bỏ qua là cuộc đấu bằng nhật ký. Angier có được cuốn nhật ký mã hoá của Borden, phải ép Fallon đưa ra từ khoá, và từ khoá ấy dẫn anh tới Tesla. Khi giải xong, anh đọc được dòng chữ Borden để lại cho riêng mình đọc: cái tên Tesla chỉ là chìa khoá giải mã, không phải bí mật của màn diễn. Borden đã đoán trước Angier sẽ đọc trộm, và viết sẵn để chế giễu.
Angier trả đũa bằng đúng cách đó. Cuốn nhật ký của Angier mà Borden đọc trong tù được viết ra để Borden đọc, có những đoạn nói thẳng với anh. Cả phim, vì thế, được kể qua hai lớp nhật ký mà mỗi bên đều biết người kia sẽ đọc. Ta, khán giả, đọc chồng lên cả hai.
Chi tiết này giải thích vì sao The Prestige khó theo dõi lần đầu: thời gian nhảy qua lại giữa phiên toà, nhật ký của Borden, nhật ký của Angier. Nhưng nó cũng là lời gợi ý sớm nhất rằng không gì trong phim được kể thật thà. Mỗi trang viết đều là một màn diễn.
Vì sao cú lật của The Prestige "ăn"
Cú lật về Borden ăn vì nó công bằng tới mức gần như trêu khán giả. Manh mối không giấu trong một khung hình nhỏ mà nằm ở giữa câu chuyện: một nhà ảo thuật sống trọn đời trong vai, một người vợ thấy chồng hôm thương hôm không, một người trợ lý luôn che kín mặt. Ai chịu tin rằng có người sẵn sàng sống nửa đời để giữ một mẹo nhỏ thì đoán ra; phần đông không chịu tin.
Cú lật về Angier ăn theo kiểu khác. Phim đặt nó cạnh cú lật thực tế của Borden để hai cái soi vào nhau: một người trả giá bằng cả cuộc đời bị chia đôi, một người trả giá bằng việc giết chính mình mỗi đêm. Nhiều người lúc đầu khó chịu vì yếu tố khoa học viễn tưởng, nhưng xem lại thì thấy phim báo trước khá thẳng qua những thí nghiệm của Tesla.
Câu hỏi thường gặp
Bí mật màn dịch chuyển của Borden là gì?
Borden là hai anh em sinh đôi giống hệt nhau, thay phiên nhau sống một danh tính Alfred Borden, người kia đóng vai trợ lý Fallon. Khi diễn, một người biến mất ở chỗ này, người kia xuất hiện ở chỗ khác. Đó là lý do màn diễn của Borden không có cỗ máy nào.
Cỗ máy của Tesla trong The Prestige làm gì?
Cỗ máy không dịch chuyển người mà tạo ra một bản sao ở chỗ khác. Phim báo trước qua những chiếc mũ và con mèo thí nghiệm. Angier dùng nó mỗi đêm, và mỗi đêm một Angier bị dìm chết trong bể nước dưới sân khấu.
Ai giết Angier ở cuối phim?
Người Borden còn sống, người vẫn đóng vai Fallon, bắn Angier ở kho chứa đồ của nhà hát sau khi người anh em kia đã bị treo cổ vì tội giết Angier. Angier lúc ấy đang sống dưới danh nghĩa Lord Caldlow.
Angier ở cuối phim là bản gốc hay bản sao?
Phim không trả lời. Cách đọc phổ biến là người bước vào máy là bản gốc và đã chết ngay đêm đầu, nên Angier cuối phim là bản sao. Chính Angier cũng nói anh không biết mỗi đêm mình sẽ là người nào, và đó là chỗ phim muốn để ngỏ.
Vì sao Borden mất ngón tay mà người kia cũng mất?
Borden mất hai ngón tay khi Angier cải trang bắn trong màn bắt đạn. Để giữ bí mật, người anh em kia cũng phải chịu mất ngón tay cho giống hệt. Chi tiết này cho thấy họ trả giá thật bằng thân thể cho một màn diễn.
Câu nói cuối của Cutter có ý nghĩa gì?
Cutter nói đại ý khán giả không muốn biết bí mật, họ muốn được lừa. Đó là lời khép lại cấu trúc ba phần của phim, và cũng là lời nói thẳng với người xem: ta đã chọn tin vào câu chuyện, kể cả khi manh mối nằm ngay trước mắt.