CuoiCung.comCuối Cùng
Tiểu thuyết và kịch kinh điển

Cảnh cuối Romeo và Juliet: vì sao hai người chết trong hầm mộ nhà Capulet

Một lá thư không tới, một liều thuốc ngủ và vài phút lệch nhau. Cảnh hầm mộ cuối vở kịch của Shakespeare, lỗi của ai, và vì sao lời mở màn đã báo trước tất cả.

Warm lights in a theatre foyer after the curtain call, a young Vietnamese woman in a crimson dress stands by the red-carpeted stairs, gazing down, seen from behind

Bài có tiết lộ nội dung toàn bộ vở kịch Romeo and Juliet (Romeo và Juliet) của William Shakespeare, kể cả cảnh cuối, và có nhắc vài bản chuyển thể; nếu chưa đọc hoặc xem, nên để dành.

Romeo và Juliet chết vì một kế hoạch trốn đi bị lỡ nhịp: Juliet uống thuốc để giả chết, lá thư báo kế hoạch cho Romeo không tới tay chàng vì người đưa thư bị giữ lại do dịch bệnh, Romeo tưởng nàng chết thật nên uống thuốc độc bên cạnh nàng, và Juliet tỉnh dậy vài phút sau thì tự kết liễu bằng dao găm của chàng. Cảnh cuối nói rằng mối thù giữa hai nhà, không phải số phận riêng của đôi trẻ, là thứ đã giết họ, và cái giá ấy mới đủ để hai dòng họ làm hoà.

Bài kể lại cảnh hầm mộ theo đúng trình tự, chỉ ra những chỗ vở kịch báo trước cái chết từ dòng đầu tiên, rồi bàn câu hỏi người đọc tranh cãi nhất: lỗi của ai. Cuối bài so cách các bản chuyển thể nổi tiếng xử lý cảnh cuối.

Cảnh hầm mộ theo từng phút

Bi kịch của Romeo và Juliet nằm ở khoảng thời gian rất ngắn. Toàn bộ cảnh cuối diễn ra trong một đêm, và chênh lệch vài phút quyết định mọi thứ.

AiLàm gì
Cha Laurence (trước đó)Đưa Juliet một liều thuốc khiến nàng như chết trong khoảng hai ngày, để thoát đám cưới ép với Paris. Gửi cha John mang thư báo cho Romeo ở Mantua.
Cha JohnBị giữ lại trong một ngôi nhà nghi có dịch bệnh, không đi được, mang thư trở về.
BalthasarNgười hầu của Romeo, thấy Juliet được đưa vào hầm mộ, phi ngựa tới Mantua báo Juliet đã chết.
RomeoMua thuốc độc của một người bán thuốc nghèo, quay về Verona trong đêm, tới hầm mộ nhà Capulet.
ParisĐang ở hầm mộ rải hoa cho Juliet, tưởng Romeo tới phá mộ, thách đấu. Romeo giết Paris, rồi đặt chàng nằm trong hầm theo lời xin của Paris.
RomeoNhìn Juliet vẫn hồng hào, ngạc nhiên vì nàng không giống người chết, nhưng không hiểu. Hôn nàng, uống thuốc độc, chết.
Cha LaurenceTới muộn, thấy Romeo và Paris đã chết. Juliet tỉnh dậy. Nghe tiếng lính canh, ông bỏ chạy, khuyên nàng đi theo.
JulietKhông đi. Thấy chén thuốc, hôn môi Romeo mong còn chút độc, rồi dùng dao găm của chàng tự kết liễu khi tiếng người tới gần.

Chi tiết Romeo nhận ra Juliet vẫn còn sắc mặt là chỗ khán giả đau nhất. Sự thật nằm ngay trước mắt chàng, nhưng chàng đọc nó như vẻ đẹp không chịu chết đi, chứ không như dấu hiệu nàng còn sống. Người xem biết; nhân vật không biết. Đó là kiểu bi kịch mà sân khấu gọi là trớ trêu kịch tính.

Sau cái chết: Cha Laurence kể lại, hai nhà làm hoà

Lính canh, ông hoàng Escalus và hai gia đình kéo tới hầm mộ. Ông Montague báo rằng vợ ông đã chết ngay đêm ấy vì đau buồn khi con trai bị đày. Cha Laurence đứng ra kể lại toàn bộ câu chuyện: cuộc hôn nhân bí mật, liều thuốc, lá thư không tới. Balthasar và lá thư Romeo để lại xác nhận lời ông.

Ông hoàng nói với hai người cha rằng mối hận của họ đã bị trừng phạt bằng chính những người con họ yêu, và bản thân ông cũng mất hai người họ hàng vì đã làm ngơ quá lâu. Ông Capulet chìa tay cho ông Montague. Ông Montague hứa dựng tượng Juliet bằng vàng; ông Capulet hứa một tượng Romeo bên cạnh. Ông hoàng khép vở kịch bằng vài câu về một buổi sáng hoà bình u ám, mặt trời không chịu ló ra vì buồn, và rằng chưa có câu chuyện nào đau hơn câu chuyện của Juliet và Romeo.

Nhiều người đọc thấy cảnh làm hoà có vị chua: hai người cha tranh nhau dựng tượng vàng, như thể vẫn còn so ai trả giá cao hơn. Cách đọc này không bắt buộc, nhưng nó nhắc rằng hoà bình đến quá muộn và đến bằng hình thức. Thứ hai dòng họ mất không gì bù được, và vở kịch dừng lại trước khi người ta thấy cuộc hoà giải ấy có bền hay không.

Lời mở màn đã kể hết cái kết

Khúc dạo đầu mười bốn dòng. Vở kịch mở bằng một bài sonnet do người dẫn truyện đọc, nói thẳng rằng có hai nhà quyền quý ở Verona thù nhau, và một đôi tình nhân sinh ra dưới vì sao xấu sẽ chết, cái chết của họ chôn luôn mối thù của cha mẹ. Khán giả biết kết cục trước khi Romeo bước ra. Câu hỏi của vở kịch không phải chuyện gì xảy ra, mà làm sao nó xảy ra.

Linh cảm của Romeo. Trước khi tới buổi tiệc nhà Capulet, Romeo nói chàng có linh cảm một điều gì đó treo trên các vì sao sẽ bắt đầu từ đêm nay và kết thúc bằng cái chết sớm của mình. Đêm đó chàng gặp Juliet.

Juliet nhìn thấy Romeo dưới đáy mộ. Sáng sau đêm tân hôn, khi Romeo trèo xuống từ ban công để đi đày, Juliet nhìn chàng và nói chàng trông như người chết dưới đáy một nấm mồ. Đó là lần cuối nàng thấy chàng còn sống.

Lời nguyền của Mercutio. Khi bị Tybalt đâm chết, Mercutio nguyền cả hai nhà bằng một bệnh dịch. Lời nguyền ấy hiểu theo nghĩa đen ở hồi năm: dịch bệnh là thứ giữ cha John lại, khiến lá thư không tới.

Giấc mơ ở Mantua. Mở đầu hồi năm, Romeo kể đã mơ thấy nàng tìm thấy chàng chết rồi hôn chàng sống lại. Vài giờ sau, mọi thứ diễn ra theo chiều ngược lại: nàng là người tưởng chết, chàng là người hôn, và không ai sống lại.

Lỗi của ai: cách đọc của người xem

Câu hỏi này được đặt ra trong lớp văn học khắp thế giới, và vở kịch cố ý không trả lời gọn. Cách đọc nhấn vào số phận dựa trên lời mở màn và những linh cảm: đôi trẻ sinh ra dưới vì sao xấu, mọi tình cờ đều đẩy về một hướng. Cách đọc nhấn vào con người chỉ ra hàng loạt quyết định vội: cưới nhau sau một ngày quen, Romeo giết Tybalt trong cơn giận, Juliet chọn liều thuốc thay vì nói thật với cha mẹ, Romeo uống thuốc độc ngay mà không chờ thêm một giờ.

Cha Laurence là người hay bị chỉ trích nhất. Ông cưới bí mật cho hai người với hy vọng hai nhà làm hoà, rồi bày một kế hoạch rủi ro, gửi thư bằng đường không chắc, và bỏ chạy khỏi hầm mộ khi Juliet cần ông nhất. Chính ông từng khuyên Romeo rằng niềm vui dữ dội sẽ có kết cục dữ dội, rằng yêu chậm thì yêu lâu, và ông là người làm mọi thứ nhanh nhất. Tuy vậy, ông cũng là người duy nhất ở Verona thật sự cố giúp đôi trẻ.

Cách đọc được chấp nhận rộng nhất xem mối thù là thủ phạm thật. Mọi quyết định vội của đôi trẻ đều xuất phát từ việc họ không thể yêu nhau công khai. Nếu không có thù hận, không cần cưới lén, không có trận đấu khiến Romeo bị đày, không cần liều thuốc. Ông hoàng nói đúng điều này ở cuối: tất cả đều bị trừng phạt.

Các bản chuyển thể xử lý cảnh cuối thế nào

Romeo và Juliet được dựng lại vô số lần, và cảnh hầm mộ là nơi các bản khác nhau nhiều nhất. Dưới đây chỉ những trường hợp được biết rộng.

BảnCảnh cuốiKhác vở gốc ở đâu
Vở gốc của ShakespeareRomeo chết trước khi Juliet tỉnh; hai người không nói được với nhau lời nào.Bản chuẩn để so.
Một số bản dựng sân khấu thế kỷ 18, trong đó có bản của David GarrickJuliet tỉnh dậy khi Romeo đã uống thuốc nhưng chưa chết, hai người nói lời cuối với nhau.Thêm một cảnh chia tay mà Shakespeare cố ý không cho.
Phim Romeo + Juliet của Baz LuhrmannĐặt ở thành phố hiện đại, súng thay kiếm. Juliet tỉnh đúng lúc Romeo vừa uống thuốc; chàng thấy nàng sống rồi mới chết. Juliet dùng súng.Tăng sự trớ trêu: hai người nhìn thấy nhau còn sống trong vài giây.
Nhạc kịch West Side StoryChuyện chuyển sang hai băng nhóm ở New York; chàng trai chết, cô gái sống.Đổi hẳn cái kết: người ở lại phải đối mặt hai phe.

Bản gốc của Shakespeare khắc nghiệt hơn hầu hết các bản sau: Romeo và Juliet không được nhìn thấy nhau còn sống lần cuối. Sự lệch nhau vài phút là toàn bộ bi kịch. Khi bàn về cái kết, nên nói rõ mình đang nhớ bản nào, vì nhiều người nhớ cảnh hai người nói lời từ biệt qua phim chứ không phải qua vở kịch.

Đọc lại lần hai và đọc tiếp gì

Đọc lại hoặc xem lại khi đã biết kết, nên để ý tốc độ: cả câu chuyện, từ buổi tiệc tới hầm mộ, chỉ diễn ra trong vài ngày. Shakespeare dồn mọi thứ để không ai có thời gian suy nghĩ. Nên để ý Rosaline, người Romeo say mê ngay trước khi gặp Juliet, vì nó đặt câu hỏi tình yêu của chàng sâu tới đâu. Nên để ý bà vú, người từng là chỗ dựa của Juliet nhưng khuyên nàng cưới Paris, khiến Juliet chỉ còn Cha Laurence. Và để ý ánh sáng: đôi tình nhân gần như chỉ gặp nhau trong đêm, ánh sáng ban ngày luôn mang tin xấu.

Một giả thuyết người đọc hiện đại hay bàn: vở kịch không ca ngợi tình yêu mà cảnh báo về sự vội vàng của tuổi trẻ. Chỗ mạnh: những lời khuyên chậm lại lặp đi lặp lại và đều bị bỏ qua. Chỗ yếu: thơ trong vở dành cho đôi tình nhân rất đẹp, và hầu hết khán giả bước ra nhà hát thương họ chứ không trách họ. Có lẽ cả hai cùng đúng.

Nếu thích cái kết vài phút lệch nhau, có thể đọc Tess of the d'Urbervilles của Thomas Hardy, nơi một lá thư cũng không tới đúng người. Trong danh mục này, Đồi gió hú là câu chuyện tình bị cản bởi hai nhà mà kết cục kéo dài qua cả một thế hệ, và Atonement có một lá thư bỏ nhầm phong bì làm đổi cả đời ba con người.

Câu hỏi thường gặp

Vì sao Romeo không nhận được thư của Cha Laurence?

Cha John, người được giao mang thư tới Mantua, bị giữ lại trong một ngôi nhà nghi có dịch bệnh và không đi được. Trong lúc đó, Balthasar đã phi ngựa tới báo Juliet chết, nên Romeo tin nàng chết thật.

Juliet tỉnh dậy lúc nào so với cái chết của Romeo?

Trong vở gốc, Juliet tỉnh dậy ngay sau khi Romeo đã chết, chỉ cách vài phút. Hai người không nói được lời nào với nhau. Một số bản chuyển thể cho Juliet tỉnh khi Romeo còn sống để thêm cảnh từ biệt.

Ai có lỗi trong cái chết của Romeo và Juliet?

Vở kịch không đổ lỗi cho một người. Cha Laurence bày kế hoạch rủi ro, đôi trẻ quyết định vội, nhưng cách đọc phổ biến nhất coi mối thù giữa hai nhà là thủ phạm, như lời ông hoàng nói ở cuối.

Paris chết như thế nào trong Romeo và Juliet?

Paris đang rải hoa ở hầm mộ thì thấy Romeo tới, tưởng chàng phá mộ nên thách đấu. Romeo giết Paris, rồi theo lời xin cuối của Paris, đặt chàng nằm trong hầm cạnh Juliet.

Hai nhà Montague và Capulet có làm hoà không?

Có. Sau khi nghe Cha Laurence kể lại, ông Capulet chìa tay cho ông Montague, và hai người hứa dựng tượng vàng cho con của nhau. Vở kịch dừng ở đó, không cho biết hoà bình ấy bền tới đâu.

Lời mở màn Romeo và Juliet đã tiết lộ cái kết chưa?

Rồi. Bài sonnet mở màn nói thẳng rằng đôi tình nhân sẽ chết và cái chết ấy chấm dứt mối thù của cha mẹ. Shakespeare cho khán giả biết trước kết cục, để họ dõi theo cách nó xảy ra.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138