CuoiCung.comCuối Cùng
Phim có cái kết mở

Birdman cảnh cuối: Riggan bay lên hay rơi xuống, và Sam nhìn thấy gì

Riggan trèo qua cửa sổ bệnh viện, Sam nhìn xuống đường rồi ngước lên và mỉm cười. Các cách đọc chính, cú cắt sau phát súng, và vì sao phim không cho xem.

Dawn light through an apartment window after an all-night film session, a Vietnamese man in a chocolate brown sweater leans on the sill, gazing at the city haze

Bài có tiết lộ nội dung toàn bộ phim Birdman của Alejandro González Iñárritu, kể cả đêm công diễn và cảnh ở bệnh viện; nếu chưa xem, nên để dành.

Cảnh cuối Birdman cho thấy Riggan trèo ra ngoài cửa sổ phòng bệnh; con gái anh, Sam, quay lại thấy cửa mở, hoảng hốt nhìn xuống đường, rồi ngước lên trời và mỉm cười. Phim không cho thấy Riggan. Cách đọc phổ biến nhất: nụ cười của Sam cho biết cô thấy cha mình bay, nghĩa là theo cách nào đó Riggan đã được tự do, khỏi cái bóng Birdman và khỏi nhu cầu được công nhận. Cách đọc đối lập cho rằng Riggan đã chết, và cả đoạn bệnh viện chỉ là điều xảy ra sau phát súng. Phần dưới tách những gì chắc chắn, các cách đọc và căn cứ của mỗi cách.

Chuyện gì xảy ra trong đêm công diễn và sáng hôm sau

Riggan Thomson, ngôi sao từng nổi tiếng nhờ vai siêu anh hùng Birdman, dồn hết vào một vở kịch chuyển thể truyện ngắn của Raymond Carver trên sân khấu Broadway, để chứng minh mình là nghệ sĩ thật. Đêm công diễn chính thức, ở cảnh cuối của vở, nhân vật của Riggan tự bắn mình. Lần này, Riggan dùng một khẩu súng thật.

Anh không chết. Viên đạn làm anh mất phần mũi. Khán giả đứng dậy vỗ tay vì tưởng đó là đỉnh điểm của diễn xuất. Sáng hôm sau, Riggan nằm trong bệnh viện, mũi băng kín. Bài phê bình của nhà phê bình khó tính nhất thành phố, người từng tuyên bố sẽ đánh sập vở diễn, lại ca ngợi nó như một hình thức mới của chủ nghĩa hiện thực. Vở kịch thành công. Sam mang hoa tới, ngồi bên giường cha, giữa hai cha con có một sự dịu dàng mà cả phim trước đó hiếm khi có.

Khi Sam ra ngoài, Riggan tháo băng, nhìn cái mũi mới trong gương. Anh thấy Birdman, cái giọng vẫn đeo bám anh suốt phim, đang ngồi trong phòng vệ sinh. Riggan chào tạm biệt nó một cách dứt khoát. Rồi anh ra cửa sổ, nhìn đàn chim bay ngang, trèo lên bậu cửa. Sam quay lại, phòng trống, cửa sổ mở. Cô lao ra nhìn xuống đường, mặt hoảng hốt, rồi chậm rãi ngẩng lên nhìn bầu trời, và mỉm cười. Hết phim.

Những chi tiết cài sẵn khiến cảnh cuối không đơn nghĩa

Phép thuật lúc có lúc không. Từ cảnh đầu, Riggan lơ lửng giữa phòng thay đồ, di chuyển đồ vật bằng ý nghĩ, có lúc bay qua thành phố. Nhưng phim cũng cho thấy mặt kia: sau một chuyến “bay”, anh đáp xuống trước nhà hát và một tài xế taxi chạy theo đòi tiền cước. Phim liên tục cho khán giả hai phiên bản của cùng một sự việc.

Cú máy liền mạch bị cắt sau phát súng. Gần như toàn bộ phim được dựng như một cú máy duy nhất trôi qua nhiều ngày. Ngay sau tiếng súng trên sân khấu, cú máy đó dừng lại; phim chuyển sang một chuỗi hình ảnh rời rạc, rồi mới tới bệnh viện. Đây là căn cứ chính của phe cho rằng phần bệnh viện thuộc về một tầng khác.

Câu chuyện về lần đầu tìm cái chết. Riggan có kể rằng từng có lần anh ra biển định tự tìm đến cái chết, nhưng bị sứa đốt và quay vào. Phim chèn hình ảnh những con sứa dạt trên bãi cát như một mảnh rời ngoài mạch truyện, gợi lại câu chuyện ấy. Lần tìm đến cái chết thứ nhất thất bại vì một điều ngẫu nhiên; lần thứ hai trên sân khấu cũng không như dự tính.

Đàn chim trên trời. Chim xuất hiện ở cửa sổ trước khi Riggan bước ra. Cái mũi băng bó, khi tháo ra, khiến nhiều người liên tưởng tới mỏ chim. Phim đã sẵn sàng để Riggan thành “người chim” theo nghĩa đen.

Các cách đọc cảnh cuối, đặt cạnh nhau

Không cách đọc nào được phim xác nhận. Mỗi cách dựa trên một nhóm chi tiết khác nhau.

Cách đọcCăn cứChỗ yếu
Riggan bay thật, hiện thực huyền ảoNụ cười của Sam khi nhìn lên trời; phim đã nhiều lần cho Riggan bay và dùng năng lựcPhim cũng nhiều lần cho thấy năng lực ấy chỉ trong đầu Riggan
Riggan rơi và chếtSam nhìn xuống đường trước, hoảng hốt; một người từng tìm đến cái chết nay lại đứng trên bậu cửaKhông giải thích được vì sao Sam mỉm cười khi nhìn lên
Riggan đã chết từ phát súng, bệnh viện là khoảnh khắc sau cùngCú máy liền mạch dừng ngay sau tiếng súng; mọi thứ ở bệnh viện đều như ý RigganPhim vẫn giữ nhiều chi tiết đời thường ở bệnh viện, như cuộc trò chuyện với người khác
Ẩn dụ: Riggan buông được BirdmanLời chào tạm biệt dứt khoát với Birdman; Sam lần đầu nhìn cha bằng ánh mắt ngưỡng mộĐọc vậy thì vẫn còn câu hỏi chuyện gì xảy ra với cơ thể Riggan

Nhiều người đọc kỹ chọn kết hợp cách đọc thứ tư với một trong ba cách đầu: dù chuyện gì xảy ra ngoài cửa sổ, ý nghĩa của cảnh nằm ở việc Riggan bỏ được giọng nói kia lại phía sau, và ở ánh mắt của Sam.

Nụ cười của Sam là chìa khoá

Nếu chỉ nhìn Riggan, cái kết là câu đố bay hay rơi. Nhưng phim chọn kết thúc không bằng Riggan mà bằng Sam. Suốt phim, Sam là người nói thẳng nhất với cha: cô trách anh vắng mặt khi cô cần, nói rằng anh làm vở kịch không phải vì nghệ thuật mà vì sợ mình không còn quan trọng. Cô là người không bao giờ bị ánh hào quang của Birdman lừa.

Vậy mà cái kết dành cho cô một nụ cười khi nhìn lên trời. Đọc theo nghĩa đen, cô thấy cha bay. Đọc theo nghĩa bóng, đó là lần đầu tiên cô nhìn cha theo cách anh luôn mong được nhìn: như một người phi thường. Không phải vì anh nổi tiếng hay vì vở kịch thành công, mà vì trong khoảnh khắc ấy anh tự do.

Cách đọc này khớp với câu thơ của Raymond Carver được đặt ở đầu phim, nói về mong muốn được cảm thấy mình được yêu thương trên đời. Riggan đi tìm điều đó ở khán giả, ở giới phê bình, ở hào quang. Cái kết gợi ý rằng thứ anh thật sự cần nằm ngay trong ánh mắt con gái. Dù Riggan bay hay rơi, khoảnh khắc ấy đã xảy ra.

Tên phụ của phim và cái giá của sự công nhận

Birdman có tên phụ nói về đức tính bất ngờ của sự ngây ngô. Cái tên này nghe khó hiểu cho tới cuối phim: Riggan, người bị coi là diễn viên phim giải trí hời hợt, đạt được sự công nhận của giới phê bình không nhờ tài năng được mài giũa mà nhờ một hành động liều lĩnh, gần như vô thức. Bài phê bình ca ngợi một thứ “hiện thực” mà thực chất là máu thật trên sân khấu.

Phim vì thế châm biếm cả giới nghệ thuật lẫn khán giả. Người ta vỗ tay cho một người tự làm mình bị thương, báo chí gọi đó là đột biến nghệ thuật, mạng xã hội lan truyền hình ảnh Riggan mặc đồ lót chạy qua quảng trường. Sự công nhận đến, nhưng nó đến vì những lý do méo mó.

Cái kết ở bệnh viện có thể đọc như lời đáp của Riggan với tất cả những điều đó. Anh có thứ mình muốn, rồi anh bỏ đi. Chào tạm biệt Birdman cũng là chào tạm biệt nhu cầu được cả thế giới nhìn mình. Cánh cửa sổ mở là lối ra khỏi cái hộp mà danh tiếng nhốt anh trong đó, dù lối ra ấy dẫn lên trời hay xuống đất.

Riggan có muốn chết khi mang súng thật lên sân khấu không

Đây là câu hỏi đứng trước cảnh cuối, và câu trả lời của bạn sẽ tô màu cho cách bạn đọc cửa sổ bệnh viện. Phim không cho Riggan nói ra ý định. Ta chỉ thấy anh, sau một đêm tồi tệ, sau cuộc chạm trán với nhà phê bình hứa sẽ đánh sập vở diễn, bước lên sân khấu ở cảnh cuối với khẩu súng thật.

Cách đọc thứ nhất: đó là một lần tìm đến cái chết thật sự, giữa ánh đèn, trước khán giả, như cách duy nhất anh còn nghĩ ra để được nhìn nhận. Căn cứ là câu chuyện về lần ra biển năm xưa và tâm trạng tuyệt vọng của Riggan đêm trước. Cách đọc thứ hai: đó là cử chỉ của một nghệ sĩ muốn cảnh diễn thật tới tận cùng, không còn ranh giới giữa vai và người, và anh không tính hết hậu quả. Căn cứ là việc cả phim xoay quanh nỗi ám ảnh về chuyện diễn cho “thật”, đối lập với kiểu nghệ thuật mà Mike, bạn diễn của anh, theo đuổi.

Hai cách đọc dẫn tới hai cảm giác khác nhau ở cửa sổ. Nếu Riggan muốn chết, việc anh lại đứng trên bậu cửa sẽ đáng sợ, và nụ cười của Sam là điều khó hiểu nhất. Nếu Riggan chỉ muốn được thật, cửa sổ mở là bước cuối của một người vừa thoát ra khỏi vai diễn, và nụ cười của Sam là sự giải toả. Phim giữ cả hai khả năng, và không phán xét anh ở cách nào.

Xem lại lần hai để ý gì, và xem tiếp phim nào

Biết cái kết, lần xem sau nên để ý:

  • Cảnh mở đầu: một vật thể rực lửa rơi từ trời, rồi Riggan lơ lửng trong phòng thay đồ. Phim mở bằng rơi và bay, và kết cũng vậy.
  • Mọi lần năng lực của Riggan xuất hiện: có ai khác chứng kiến không, hay chỉ mình anh.
  • Những lần cú máy liền mạch chuyển ngày chuyển đêm mà không cắt, và lần duy nhất phim chịu cắt.
  • Các cuộc nói chuyện giữa Riggan và Sam: đếm xem bao nhiêu lần cô thật sự nhìn vào mắt cha.
  • Cảnh Riggan ở quầy bar với nhà phê bình: cuộc đối đầu giữa người làm và người phán xét.

Nếu thích kiểu kết treo nhân vật giữa thật và ảo, trong cùng danh mục có Inception, nơi một con quay không đổ, và The Shining, nơi nhân vật chính xuất hiện trong một bức ảnh cũ không thể có. Ba phim đều để khán giả quyết định mình tin vào thực tại nào.

Câu hỏi thường gặp

Cuối phim Birdman, Riggan bay lên hay rơi xuống?

Phim không cho thấy. Sam nhìn xuống đường trước, rồi ngước lên trời và mỉm cười, nên nhiều người đọc là Riggan bay. Cách đọc khác cho rằng anh rơi, hoặc đã chết từ phát súng. Phim cố ý không chốt.

Vì sao Sam mỉm cười khi nhìn lên trời?

Theo nghĩa đen, cô có thể thấy cha bay. Theo nghĩa bóng, đó là lần đầu cô nhìn cha như một người phi thường, theo cách anh luôn mong được nhìn. Đây là cách đọc được chia sẻ nhiều nhất.

Riggan có chết sau phát súng trên sân khấu không?

Theo những gì phim cho thấy, anh sống và nằm viện với cái mũi bị thương. Nhưng cú máy liền mạch của phim dừng ngay sau tiếng súng, nên có người cho rằng đoạn bệnh viện là khoảnh khắc sau cùng của anh. Đó là giả thuyết, không phải điều phim xác nhận.

Riggan có siêu năng lực thật không?

Phim cho thấy cả hai phía: anh bay, nhấc đồ vật bằng ý nghĩ, nhưng cũng có cảnh tài xế taxi chạy theo đòi tiền sau một chuyến “bay”. Cách đọc phổ biến là năng lực ấy tồn tại trong đầu Riggan, và cảnh cuối là chỗ ranh giới đó nhoè nhất.

Birdman trong phòng vệ sinh có ý nghĩa gì?

Đó là giọng nói đã đeo bám Riggan suốt phim, phần bản ngã luôn đòi được nổi tiếng. Việc Riggan dứt khoát chào tạm biệt nó trước khi ra cửa sổ cho thấy anh đã buông được cái bóng ấy.

Vì sao Birdman được quay như một cú máy liền mạch?

Cách dựng đó giữ khán giả bên cạnh Riggan liên tục, không cho nghỉ, như sống trong đầu anh. Việc nó dừng đúng sau phát súng biến khoảnh khắc ấy thành ranh giới, và khiến đoạn bệnh viện mang cảm giác thuộc về một tầng khác.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138