CuoiCung.comCuối Cùng
Phim hoạt hình và anime

Giải thích cái kết Spirited Away (Vùng đất linh hồn): vì sao Chihiro không ngoái lại

Chihiro nhận ra không con lợn nào là cha mẹ, Haku dặn đừng ngoái lại, chiếc xe phủ lá. Cái kết Vùng đất linh hồn nghĩa là gì và Haku rồi sẽ ra sao.

In a cozy children's corner of a public library, a Vietnamese girl in a sunflower yellow T-shirt sits on a beanbag beside her father, pages blank, seen from behind

Bài có tiết lộ nội dung toàn bộ phim Spirited Away (Vùng đất linh hồn) của Miyazaki Hayao, kể cả đoạn kết ở đường hầm; nếu chưa xem, nên để dành.

Cái kết của Spirited Away nói rằng Chihiro đã lớn lên mà không mất đi chính mình: em nhận ra cha mẹ không nằm trong đàn lợn vì em đã học cách nhìn thật kỹ, Haku nhờ em mà nhớ lại tên thật, và lời dặn đừng ngoái lại là để em bước hẳn về thế giới của mình mà không bị níu lại. Phim không cho biết Haku sau đó ra sao; lời hứa gặp lại được để ngỏ, còn chuyện Haku bị trừng phạt chỉ là giả thuyết của khán giả.

Phần lớn người xem lần đầu nhớ đoạn kết như một cảnh chia tay buồn. Xem kỹ thì đó là một chuỗi ba phép thử nối nhau: thử nhận ra cha mẹ, thử buông tay Haku, thử đi qua đường hầm mà không quay đầu. Bài dưới đây kể lại cho chính xác, chỉ ra những chi tiết đã cài từ đầu phim, rồi tách bạch điều phim cho thấy với các cách đọc và giả thuyết hay được bàn.

Chuyện gì xảy ra trong mười phút cuối

Sau chuyến tàu tới nhà Zeniba để trả lại con dấu và xin lỗi thay cho Haku, Chihiro được Haku trong hình rồng chở về nhà tắm. Đang bay, em chợt nhớ ra: hồi nhỏ em từng rơi xuống một con sông tên là Kohaku khi với theo chiếc giày, và dòng nước đã đưa em vào bờ. Em gọi tên con sông ấy, vảy rồng bong ra, Haku nhớ lại tên thật của mình là Nigihayami Kohakunushi, vị thần của con sông đã bị lấp để xây nhà.

Về tới nơi, Yubaba bày ra phép thử cuối cùng: trong đàn lợn trước mặt, con nào là cha mẹ Chihiro. Em nhìn một lượt rồi nói không có con nào cả. Đáp đúng, bản giao kèo trong tay Yubaba tan ra, cả nhà tắm reo lên. Haku dẫn em ra tới bãi cỏ nơi dòng nước đã rút, dặn em cứ đi thẳng, không được ngoái lại cho tới khi ra khỏi đường hầm, và nói rằng hai người sẽ gặp lại. Hai bàn tay rời nhau.

Cha mẹ Chihiro đứng chờ ở bìa cỏ, không nhớ gì về chuyện đã thành lợn. Ba người đi qua đường hầm; Chihiro bám sát mẹ, không quay đầu. Ra tới ngoài, em mới đứng lại nhìn về phía cửa hầm một lúc. Chiếc xe của gia đình phủ đầy lá và bụi như đã đứng đó lâu ngày, người cha ngạc nhiên rồi lái đi. Trên tóc Chihiro, chiếc dây buộc tóc mà bạn bè ở nhà Zeniba tết cho em vẫn còn lấp lánh.

Vì sao Chihiro biết không con lợn nào là cha mẹ

Phim không giải thích bằng lời, và đó là chủ ý. Không có cảnh Chihiro suy luận, không có ai mách. Em chỉ nhìn và trả lời. Điều này hợp với cả phim: những gì em làm được ở thế giới ấy đều đến từ việc nhìn kỹ và làm thật, không phải từ phép màu được trao.

Cách đọc phổ biến: em đã đổi khác. Cô bé ở đầu phim kéo lê chân, phụng phịu ôm bó hoa chia tay, sợ cả bậc thang. Cô bé ở cuối phim đã lau sàn, khiêng nước, cõng một vị thần sông bốc mùi ra khỏi bồn tắm, cứu Haku. Người như vậy không còn bị lừa bởi cái vẻ bề ngoài, nên nhận ra ngay đây là một phép thử đánh lừa.

Một chi tiết nhỏ: Chihiro đã thấy cha mẹ trong chuồng. Giữa phim, Haku dẫn em tới chuồng lợn và em đã nhìn tận mắt hai con lợn là cha mẹ mình. Nhiều người xem lại nhận ra lần này em nhìn đàn lợn khác hẳn ánh mắt hoảng hốt lúc trước, và em nói câu trả lời gần như mỉm cười.

Còn một cách giải thích khác hay được nêu. Có người cho rằng sau chuyến đi tới nhà Zeniba, Chihiro hiểu cách thế giới ấy vận hành, nơi mọi thứ gắn với tên và giao kèo, nên đoán Yubaba sẽ chơi khăm. Cách đọc này không mâu thuẫn với cách đọc trên; phim để ngỏ, và cả hai đều dựa trên việc em đã trưởng thành.

Lời dặn "đừng ngoái lại" lấy từ đâu và nghĩa là gì

Điều phim cho thấy chắc chắn: Haku đặt ra lời dặn, Chihiro tuân theo, và phim không cho biết chuyện gì sẽ xảy ra nếu em quay đầu. Phần còn lại là cách đọc.

Người xem quen với thần thoại sẽ nhận ra motip rất cũ. Ở Hy Lạp, Orpheus xuống cõi chết đón vợ về và mất nàng vì ngoái lại quá sớm. Thần thoại Nhật cũng có câu chuyện Izanagi xuống cõi chết tìm Izanami, bị dặn không được nhìn, nhưng vẫn nhìn và phải bỏ chạy. Đặt cạnh những chuyện ấy, lời dặn của Haku là quy tắc của ranh giới giữa hai thế giới: ai đã thuộc về bên này thì phải bước dứt khoát sang bên này.

Cách đọc thứ hai gần với đời thường hơn: đó là lời dặn của người đã giúp mình lớn lên. Đừng níu lại, đừng tiếc, cứ đi về phía trước. Chihiro không ngoái lại không phải vì em quên Haku, mà vì em đủ tin lời hứa để buông tay. Một chi tiết nhỏ đi cùng cách đọc này: ở đầu phim, em sợ hãi nắm chặt tay mẹ; ở cuối phim, em vẫn bám mẹ khi qua hầm, nhưng lần này là em giữ lời hứa chứ không phải vì sợ.

Cũng có thể đọc tên tiếng Nhật của phim để thấy thêm một lớp. Chữ kamikakushi chỉ những đứa trẻ bỗng nhiên biến mất, người xưa nói là bị thần giấu đi. Theo nghĩa ấy, đoạn kết là lúc đứa trẻ được trả về, và đứa trẻ được trả về không hoàn toàn giống đứa trẻ đã đi.

Những chi tiết cài sẵn dẫn tới đoạn kết

Bảng dưới đây ghép từng chi tiết ở nửa đầu phim với chỗ nó được trả lời ở đoạn kết. Xem lại lần hai, bạn sẽ thấy hầu như không có chi tiết nào thừa.

Chi tiết cài từ trướcĐược trả lời ở đâu
Yubaba lấy tên Chihiro, chỉ để lại chữ Sen; Haku dặn em giữ tên thật vì chính anh đã quên tên mìnhChihiro nhớ ra con sông Kohaku, trả lại tên cho Haku, và giữ được tên của chính em
Haku nói anh biết Chihiro từ khi em còn nhỏKý ức rơi xuống sông lúc nhỏ: Haku chính là con sông đã đưa em vào bờ
Bó hoa chia tay và tấm thiệp mang tên Chihiro ở đầu phimHaku dùng chính tấm thiệp ấy để nhắc em tên thật, sợi chỉ nối hai lần đổi tên
Zeniba nói một điều gì đã xảy ra thì không bao giờ mất đi, dù người ta không nhớ đượcCha mẹ quên sạch, nhưng dây buộc tóc vẫn trên tóc Chihiro
Cổng vào có bức tượng đá, đường hầm, thị trấn bỏ hoangĐoạn cuối lặp lại đúng con đường ấy theo chiều ngược, chiếc xe phủ lá cho thấy thời gian đã trôi

Điểm đáng chú ý là lời của Zeniba và chiếc dây buộc tóc. Hai thứ này trả lời luôn câu hỏi nhiều người thắc mắc: Chihiro có nhớ gì không. Phim không nói thẳng, nhưng đặt vật chứng lên tóc em ở khung hình cuối là một cách nghiêng về phía có, ít nhất là trong lòng em.

Haku rồi sẽ ra sao: giả thuyết và chỗ yếu của nó

Đây là câu được hỏi nhiều nhất sau phim. Trên mạng lan truyền một giả thuyết buồn: Haku sẽ bị Yubaba trừng phạt nặng vì đã giúp Chihiro thoát, và lời dặn đừng ngoái lại là để em khỏi thấy cảnh ấy. Giả thuyết này có chỗ dựa là Haku đã thoả thuận với Yubaba để đổi lấy tự do cho Chihiro và cha mẹ em, và anh vẫn là học trò ràng buộc với bà.

Chỗ yếu của nó lớn hơn chỗ mạnh. Trong phim, Haku nói rõ sau khi tìm lại được tên, anh sẽ thôi làm học trò của Yubaba. Tìm lại được tên là thứ giải phóng nhân vật trong thế giới này, chính phim đã đặt ra quy tắc ấy từ đầu. Không có cảnh nào cho thấy Haku bị hại. Vì vậy cách đọc hợp với phim nhất là Haku được tự do, còn lời hứa gặp lại thì để ngỏ.

Có một nỗi buồn khác thật hơn: con sông Kohaku đã bị lấp. Haku nhớ lại tên, nhưng nơi anh thuộc về không còn nữa. Đây là điều phim cho thấy, không phải giả thuyết, và nó nối với mạch phim từ đầu, khi cha Chihiro nói thị trấn bỏ hoang ấy là công viên giải trí bị bỏ dở. Thiên nhiên bị lấp, chỗ vui chơi bị bỏ hoang, và những vị thần mất chỗ ở phải tới nhà tắm để được gột rửa. Cái kết không chữa lành điều đó, chỉ cho một cô bé biết nhớ.

Xem lại lần hai, nên để ý gì

Spirited Away là phim xem lại được nhiều lần vì Miyazaki cài chi tiết bằng hình ảnh hơn là lời thoại. Nếu bạn định xem lại với cái kết trong đầu, đây là những chỗ đáng chú ý:

  • Dáng đi của Chihiro ở đầu và cuối phim: lúc đầu lề mề, kéo lê, lúc cuối thẳng lưng, bước đều.
  • Cảnh Haku cho Chihiro nắm cơm và em bật khóc: đó là lần đầu em để mình được yếu đuối, và cũng là lúc Haku trả lại cho em tấm thiệp mang tên mình.
  • Cảnh vị thần sông bốc mùi được tắm rửa: rác rưởi lôi ra từ người vị thần nối thẳng tới chuyện con sông Kohaku bị lấp.
  • Chuyến tàu đi một chiều qua mặt nước: những hành khách mờ nhạt không quay về, còn Chihiro thì đi rồi về được.
  • Vô Diện ở lại với Zeniba: một nhân vật đi lạc cũng tìm được chỗ của mình, đúng với mạch của cả phim.

Nếu thích kiểu kết này, bạn có thể xem tiếp những phim mà đứa trẻ trở về từ một thế giới khác với một thứ gì đó thay đổi trong người, như My Neighbor Totoro hay Pan's Labyrinth, dù cái kết của phim sau u tối hơn nhiều.

Xem cùng con: trả lời câu "sao Chihiro không quay lại chào Haku"

Trẻ nhỏ xem Spirited Away thường hỏi đúng câu này. Bạn không cần giảng về thần thoại. Bạn chỉ cần kể rằng Haku dặn vậy để Chihiro về nhà an toàn, và vì Chihiro tin Haku nên làm theo, dù muốn quay lại lắm. Rồi hỏi con: nếu là con thì con có làm được không, khó ở chỗ nào. Câu hỏi này mở ra chuyện giữ lời hứa và chuyện chia tay một người bạn.

Nếu con buồn vì không thấy hai bạn gặp lại, hãy nói thật rằng phim không cho biết, và mỗi người được tự nghĩ tiếp. Con có thể vẽ hoặc kể cảnh hai bạn gặp lại theo ý con. Với trẻ lớn hơn, chi tiết con sông bị lấp để xây nhà là cửa vào chuyện giữ gìn thiên nhiên, nói nhẹ nhàng thôi, không cần biến buổi xem phim thành bài học. Một câu hỏi mở thường hiệu quả hơn lời giảng: theo con, vì sao bạn Chihiro ở cuối phim không còn sợ như lúc mới vào đường hầm? Trẻ thường tự kể ra những việc Chihiro đã làm, và chính lúc kể lại là lúc con hiểu phim nói gì về chuyện lớn lên.

Câu hỏi thường gặp

Chihiro có còn nhớ chuyện ở thế giới linh hồn không?

Phim không nói thẳng. Cha mẹ em quên sạch, nhưng chiếc dây buộc tóc do bạn bè ở nhà Zeniba tết vẫn còn trên tóc Chihiro ở cảnh cuối, cùng lời Zeniba rằng chuyện đã xảy ra thì không mất đi dù không nhớ được. Cách đọc phổ biến là trong lòng em vẫn còn giữ.

Haku có bị Yubaba giết hay trừng phạt không?

Phim không cho thấy điều đó. Haku nói sau khi tìm lại tên sẽ thôi làm học trò Yubaba, và tìm lại tên là thứ giải phóng nhân vật trong thế giới này. Chuyện Haku bị trừng phạt là giả thuyết lan truyền trên mạng, không có cảnh nào chống đỡ.

Vì sao Chihiro biết trong đàn lợn không có cha mẹ mình?

Phim không giải thích bằng lời. Cách đọc được nhiều người chấp nhận là em đã đổi khác sau những gì trải qua, biết nhìn kỹ và nhận ra đây là một phép thử đánh lừa. Em đã từng tận mắt thấy cha mẹ trong chuồng nên biết rõ họ trông thế nào.

Haku và Chihiro có gặp lại nhau không?

Haku hứa sẽ gặp lại, và phim dừng ở lời hứa đó. Không có cảnh gặp lại, cũng không có phần tiếp. Đây là chỗ phim cố ý để ngỏ, mỗi người xem tự quyết định tin hay không, và cái kết đứng vững theo cả hai cách.

Chiếc xe phủ đầy lá ở cuối phim có nghĩa là gì?

Đó là dấu hiệu thời gian ở thế giới bên ngoài đã trôi qua lâu hơn cảm giác của cha mẹ Chihiro. Phim không nói bao lâu. Chi tiết này nhắc rằng chuyến đi là có thật, không phải giấc mơ, dù người lớn trong nhà không nhớ gì.

Con sông Kohaku của Haku giờ ra sao?

Theo lời Haku và Chihiro trong phim, con sông đã bị lấp và xây nhà lên trên. Haku nhớ lại tên nhưng nơi anh thuộc về không còn. Đó là nỗi buồn thật của đoạn kết, nối với hình ảnh vị thần sông đầy rác giữa phim.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138