CuoiCung.comCuối Cùng
Phim có cú lật cuối

Hành tinh khỉ bản gốc kết thúc thế nào: ý nghĩa tượng Nữ thần Tự do trên bãi biển

Cảnh cuối Planet of the Apes bản gốc: Taylor thấy tượng Nữ thần Tự do vùi trên cát và hiểu mình chưa từng rời Trái Đất. Chi tiết báo trước và khác biệt với tiểu thuyết.

Beside a small convenience store after midnight, a Vietnamese woman in an orange jacket sits on a plastic stool sipping a drink while a friend talks, rear view

Bài có tiết lộ nội dung toàn bộ phim Planet of the Apes bản gốc, kể cả cảnh cuối trên bãi biển; nếu chưa xem, nên để dành.

Cảnh cuối Planet of the Apes bản gốc cho thấy hành tinh do loài khỉ cai trị mà phi hành gia Taylor tưởng là một thế giới xa lạ chính là Trái Đất trong tương lai: khi thấy tượng Nữ thần Tự do vùi nửa thân trong cát, anh hiểu loài người đã tự huỷ diệt văn minh của mình, có lẽ bằng chiến tranh hạt nhân, và loài khỉ đã thay chỗ. Người đàn ông bỏ Trái Đất đi vì chán loài người, cuối cùng đứng giữa tàn tích của chính loài người.

Đây là một trong những cú lật được nhắc tên nhiều nhất của điện ảnh, tới mức nhiều người biết cảnh cuối trước khi xem phim. Bài dưới kể lại cảnh cuối, chỉ ra những chi tiết phim đã gài sẵn, so với tiểu thuyết của Pierre Boulle và các bản làm lại, và giải thích vì sao cú lật vẫn có sức nặng khi đã biết trước.

Cảnh cuối diễn ra thế nào

Sau khi thoát khỏi phiên toà của loài khỉ, Taylor cùng Nova, người phụ nữ không biết nói sống cùng những con người hoang dã trên hành tinh này, cưỡi ngựa đi dọc bờ biển về phía Vùng Cấm. Tiến sĩ Zaius, người đã ngăn Taylor suốt phim, để anh đi, và nói đại ý rằng anh có thể sẽ không thích những gì mình tìm thấy.

Trên bãi biển, Taylor dừng ngựa, xuống ngựa, ngã quỵ xuống cát. Anh đấm xuống cát, gào lên nguyền rủa những kẻ đã làm nổ tung tất cả. Rồi phim cho ta thấy trọn vẹn cái anh thấy: nửa trên bức tượng Nữ thần Tự do, nghiêng, vùi trong cát, sóng vỗ dưới chân.

Phim kết ở đó, không lời giải thích thêm. Tất cả những gì cần biết nằm trong hình ảnh: Taylor chưa từng đi xa khỏi nhà. Anh chỉ đi xa trong thời gian.

Những chi tiết phim đã gài sẵn

Xem lại, bạn sẽ thấy phim nói khá rõ ngay từ sớm, chỉ là ta coi những dấu hiệu ấy như quy ước của thể loại.

  • Loài khỉ nói tiếng Anh. Ta chấp nhận nó như quy ước điện ảnh, giống như người ngoài hành tinh trong phim thường nói tiếng của khán giả. Thật ra đó là manh mối lớn nhất: chúng nói thứ tiếng của loài người vì chúng thừa kế nó.
  • Con người trên hành tinh này giống hệt loài người. Không phải một loài tương tự, mà giống hệt. Taylor coi đó là trùng hợp kỳ lạ của vũ trụ, và ta cũng vậy.
  • Lời độc thoại mở đầu. Taylor ghi nhật ký trước khi ngủ đông, nói anh rời Trái Đất vì mong có nơi nào đó tốt hơn con người. Cú lật cuối trả lời đúng mong muốn đó theo cách tàn nhẫn nhất.
  • Hang khai quật trong Vùng Cấm. Cornelius tìm thấy dấu vết một nền văn minh loài người cổ, trong đó có con búp bê biết phát ra tiếng gọi mẹ. Một con búp bê nói tiếng người không thể thuộc về một nền văn minh xa lạ.
  • Zaius biết. Zaius thừa nhận ông biết loài người từng có văn minh, và nói Vùng Cấm từng là nơi trù phú trước khi con người biến nó thành sa mạc. Ông cho phá hang khai quật để che giấu.
  • Hành tinh có không khí, nước, cây cối giống hệt Trái Đất. Các phi hành gia ngạc nhiên vì may mắn, khán giả cũng thế.

Đặt cạnh nhau, những manh mối này cho thấy cú lật không rơi từ trên trời xuống. Nó chỉ dựa vào một giả định ta tự đặt ra khi phim mở đầu: tàu vũ trụ đã đi rất xa, nên nơi nó rơi xuống phải là một hành tinh khác.

Vì sao Taylor gào lên

Phản ứng của Taylor là phần quan trọng không kém bức tượng. Anh không chỉ sốc vì biết mình đang ở đâu. Anh sụp đổ vì hiểu toàn bộ hành trình của mình. Anh rời Trái Đất để tìm thứ tốt hơn loài người, và thứ anh tìm được là một xã hội loài khỉ cũng hẹp hòi, cũng tàn nhẫn với kẻ khác loài, cũng giấu sự thật để giữ trật tự. Rồi anh phát hiện chính loài người mới là kẻ đã phá huỷ mọi thứ.

Taylor suốt phim là người khinh loài người, nhưng cũng là người đấu tranh cho quyền được đối xử như con người trước toà án loài khỉ. Cú lật buộc anh đối mặt với cả hai mặt đó cùng lúc: loài người đáng để bảo vệ, và loài người đã tự tay xoá sổ chính mình.

Lời nguyền rủa của Taylor, vì thế, không chỉ hướng về những kẻ đã bấm nút. Nó cũng là lời tự trách của một người thuộc về chính giống loài ấy, và lời cảnh báo của phim với khán giả xem phim trong những năm căng thẳng của thời kỳ đối đầu hạt nhân.

Phim, tiểu thuyết và bản làm lại kết khác nhau thế nào

Planet of the Apes có nhiều phiên bản, và mỗi bản chọn một cú lật khác. Bảng dưới chỉ so những gì chắc chắn về cái kết.

Phiên bảnCái kếtCảm giác để lại
Tiểu thuyết của Pierre BoulleNgười kể chuyện tới một hành tinh khác do loài khỉ cai trị, thoát về Trái Đất thì thấy Trái Đất cũng đã thuộc về loài khỉ; khung truyện còn tiết lộ đôi tình nhân đọc được câu chuyện cũng là loài khỉChâm biếm, lạnh, chơi chữ với người đọc
Phim bản gốcHành tinh xa lạ chính là Trái Đất tương lai, loài người tự huỷ diệtBi kịch, cảnh báo về chiến tranh
Bản làm lại của Tim BurtonNhân vật chính về Trái Đất và thấy tượng đài ở thủ đô mang khuôn mặt một tướng khỉBí ẩn, khó hiểu, nhiều khán giả thấy khó chịu

Cú lật bức tượng thường được gắn với Rod Serling, một trong những người viết kịch bản bản gốc. Dù ai nghĩ ra, nó đã thay cái kết châm biếm của tiểu thuyết bằng một hình ảnh có sức nặng chính trị mà người xem thời ấy hiểu ngay.

Vì sao cú lật vẫn "ăn" khi ai cũng biết trước

Ít cú lật nào bị tiết lộ nhiều như cảnh này: nó xuất hiện trên đủ loại ảnh, bài viết, câu nhại. Vậy mà người xem lần đầu, dù đã biết trước, vẫn thường lặng đi ở cảnh cuối. Lý do là phim không đặt sức nặng vào thông tin mà vào cảm xúc của Taylor. Biết bức tượng nằm đó không làm giảm việc nhìn một người đàn ông hiểu rằng mọi thứ anh từng biết đã mất.

Thêm nữa, phim chọn cách lộ rất tiết chế. Không có nhân vật nào giải thích, không có đoạn hồi tưởng cho thấy chiến tranh, không có nhạc dồn dập. Chỉ có sóng, cát, một người ngã quỵ và một hình ảnh. Sự tiết chế ấy cho cú lật chất của một hình ảnh biểu tượng, thứ mà người ta nhớ như nhớ một bức tranh.

Cuối cùng, cú lật hợp với chủ đề. Cả phim là một ẩn dụ về định kiến, về cách một xã hội coi kẻ khác loài là thấp kém và giấu đi lịch sử để giữ quyền lực. Khi bức tượng hiện ra, ẩn dụ ấy quay lại chĩa vào loài người: ta không chỉ là nạn nhân của định kiến loài khỉ, ta là kẻ đã gây ra thế giới ấy.

Xem lại và xem tiếp

Xem lại, bạn nên chú ý tới Zaius. Ông không phải kẻ ác đơn thuần. Ông biết sự thật và tin rằng giấu nó là để bảo vệ loài khỉ khỏi đi vào vết xe đổ của loài người. Cảnh ông nói chuyện với Taylor ở hang khai quật đọc lại có nhiều nỗi sợ hơn là sự độc đoán.

Cũng nên để ý cách phim xử lý tiếng nói. Taylor bị thương ở cổ họng nên suốt nửa đầu không nói được, bị đối xử như những con người câm khác. Khoảnh khắc anh cất tiếng nói đầu tiên là cú sốc với loài khỉ, và cũng là lần đầu khán giả thấy ranh giới giữa người và vật bị đặt lại.

Nếu thích kiểu cú lật đặt lại toàn bộ thế giới của nhân vật, The Others là phim nên xem tiếp: cũng là một người phát hiện ra mình không ở nơi mình tưởng, chỉ khác ở chỗ đó là một ngôi nhà chứ không phải một hành tinh.

Một gợi ý cuối: nếu xem cùng người chưa biết cái kết, thử để ý xem họ đoán ra ở chỗ nào. Phần lớn người xem hôm nay đoán sớm vì đã nghe kể, nhưng những ai thật sự chưa biết thường chỉ đoán ra khi tới hang khai quật, và đó là lúc phim bắt đầu chơi bài ngửa.

Phiên toà và câu hỏi ai được coi là người

Phần giữa phim xoay quanh phiên điều trần nơi Taylor, bị coi là một con thú biết bắt chước, phải chứng minh mình có trí khôn. Các thẩm phán khỉ từ chối nghe, không phải vì thiếu bằng chứng mà vì bằng chứng ấy đe doạ trật tự của họ. Cornelius và Zira, hai nhà khoa học tin Taylor, bị buộc tội vì dám đặt câu hỏi.

Khi biết cái kết, phiên toà đọc lại khác hẳn. Loài khỉ sợ loài người không phải vì định kiến vô cớ; những điều luật cổ của chúng dạy rằng con người là giống loài nguy hiểm, giết chóc vì thú vui, phá huỷ mọi thứ quanh mình. Bức tượng trên bãi biển xác nhận nỗi sợ ấy có cơ sở. Phim vì thế không cho ai đúng hoàn toàn: loài khỉ bất công với Taylor, nhưng bài học chúng rút ra từ lịch sử thì không sai.

Đây là lớp nghĩa khiến bản gốc khác nhiều phim phiêu lưu cùng thời. Nó không chỉ dựng một thế giới đảo ngược để gây tò mò, mà để người xem tự hỏi: nếu một giống loài khác đánh giá loài người qua những gì loài người để lại, họ sẽ kết luận ra sao.

Câu hỏi thường gặp

Hành tinh khỉ trong phim bản gốc là hành tinh nào?

Đó chính là Trái Đất trong tương lai xa. Taylor tưởng tàu đã rơi xuống một hành tinh khác, nhưng tượng Nữ thần Tự do vùi trong cát ở cảnh cuối cho thấy anh chưa từng rời khỏi Trái Đất, chỉ đi tới một thời điểm rất xa.

Chuyện gì đã xảy ra với loài người trong Planet of the Apes?

Phim không kể chi tiết, nhưng lời Taylor ở cảnh cuối và lời Zaius về Vùng Cấm cho thấy loài người đã tự huỷ diệt văn minh của mình, cách đọc phổ biến là bằng chiến tranh hạt nhân. Loài khỉ trỗi dậy thay chỗ sau đó.

Tiến sĩ Zaius có biết sự thật không?

Có. Zaius thừa nhận ông biết loài người từng có văn minh và từng biến Vùng Cấm thành sa mạc. Ông cho phá hang khai quật để giấu bằng chứng, và ở cảnh cuối ông để Taylor đi, nói rằng anh có thể không thích những gì mình tìm thấy.

Tiểu thuyết Planet of the Apes có kết giống phim không?

Không. Trong tiểu thuyết của Pierre Boulle, nhân vật chính tới một hành tinh khác thật sự, rồi về Trái Đất thì thấy Trái Đất cũng đã thuộc về loài khỉ. Khung truyện còn có cú lật về hai người đọc câu chuyện. Cảnh tượng Nữ thần Tự do là của bản phim.

Ai nghĩ ra cảnh tượng Nữ thần Tự do?

Cảnh này thường được gắn với Rod Serling, một trong những người viết kịch bản bản phim gốc. Dù chi tiết hậu trường thế nào, đó là phần khác hẳn tiểu thuyết và là lý do bộ phim được nhớ tới.

Vì sao loài khỉ nói được tiếng Anh?

Lần đầu xem, ta coi đó là quy ước điện ảnh. Biết cái kết rồi thì hiểu đó là manh mối: loài khỉ nói tiếng của loài người vì chúng sống trên chính Trái Đất và thừa kế ngôn ngữ ấy từ nền văn minh đã mất.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138