CuoiCung.comCuối Cùng
Các kiểu cái kết

Alternate ending là gì: cái kết thay thế, phim đổi kết vì chiếu thử, truyện nhiều kết

Cái kết thay thế là bản kết khác được quay hay viết ra nhưng không thành bản chính. Vì sao phim đổi kết sau chiếu thử, truyện nhiều kết, và nên coi bản nào là kết thật.

Night bus stop after leaving the cinema, two Vietnamese friends share a metal bench, one in a cream white sweater turning to talk, headlights blurred behind them, from behind

Alternate ending, hay cái kết thay thế, là một bản kết khác của cùng một tác phẩm, đã được quay hoặc viết ra nhưng không phải bản đến tay đa số khán giả lần đầu. Nó có thể là bản gốc bị thay sau buổi chiếu thử, bản đạo diễn phục hồi, bản tác giả viết lại theo lời khuyên, hoặc một trong nhiều cái kết mà tác phẩm cố ý đưa ra cùng lúc. Bản nào là kết "thật" không có câu trả lời chung; mỗi bản cho thấy một cách tác phẩm có thể đã muốn nói.

Bài nhắc cái kết gốc và cái kết được chiếu của Fatal Attraction, Little Shop of Horrors bản phim, I Am Legend, cùng hai cái kết của Great Expectations và ba cái kết của phim Clue. Phần dưới phân loại các kiểu kết thay thế, kể vài câu chuyện đổi kết, và đưa một cách xem các bản cho có ích.

Bốn kiểu kết thay thế

Kết bị thay sau chiếu thử. Hãng phim chiếu bản gần hoàn chỉnh cho một nhóm khán giả, phát phiếu hỏi ý kiến, và nếu cái kết bị chê nhiều, có khi quay lại cảnh cuối. Đây là kiểu phổ biến nhất ở Hollywood, và cũng gây tranh cãi nhất, vì nó đặt cảm giác của một phòng khán giả lên trên ý đồ của người làm phim.

Kết được phục hồi trong bản đạo diễn. Nhiều năm sau, phim được phát hành lại với cái kết mà đạo diễn muốn từ đầu. Blade Runner là ví dụ nổi tiếng về một phim có nhiều phiên bản với cái kết khác nhau; site có bài riêng giải thích cái kết ấy.

Kết được tác giả viết lại. Văn học cũng có chuyện này, dù ít ồn ào hơn. Nhà văn viết xong, đưa người tin cậy đọc, rồi đổi. Bản cũ đôi khi còn sót lại trong bản thảo hoặc trong những ấn bản về sau.

Nhiều kết đưa ra cùng lúc. Tác phẩm cố ý không chọn. Phim Clue chiếu ba cái kết khác nhau ở các rạp khác nhau; tiểu thuyết The French Lieutenant's Woman của John Fowles đưa ra nhiều hơn một cái kết ngay trong sách, để người đọc thấy chính người kể đang cân nhắc. Ở kiểu này, việc có nhiều kết chính là ý nghĩa, và hỏi bản nào đúng là hỏi sai câu.

Những lần chiếu thử làm đổi cả cái kết

Fatal Attraction là câu chuyện đổi kết được kể nhiều nhất. Trong cái kết gốc, Alex tự kết liễu mình theo cách khiến Dan, người đàn ông từng ngoại tình với cô, bị nghi là thủ phạm. Đó là một cái kết lạnh, để Dan chịu hậu quả của chính việc mình làm. Khán giả chiếu thử không chịu: họ muốn thấy Alex bị trừng trị. Phim quay lại cảnh cuối thành một trận đối đầu trong phòng tắm, Alex bị người vợ của Dan bắn chết. Phim thành công lớn với cái kết mới, nhưng câu chuyện đạo đức của nó đổi hẳn: từ một người đàn ông trả giá thành một gia đình chiến thắng kẻ đe doạ.

Little Shop of Horrors bản phim ca nhạc là trường hợp ngược lại về giọng. Bản kết gốc theo sát vở nhạc kịch: cái cây ăn thịt nuốt cả Seymour lẫn Audrey rồi cây con tràn ra chiếm thế giới. Khán giả chiếu thử đã yêu hai nhân vật tới mức không chịu nổi việc họ chết. Phim đổi sang kết có hậu: Seymour diệt được cây, cưới Audrey. Bản kết gốc, với những cảnh phá huỷ thành phố được dựng rất công phu, nhiều năm sau mới được phát hành cho người xem.

Hai câu chuyện cho thấy chiếu thử đo cảm xúc ngay lúc ra rạp, không đo được điều một cái kết đọng lại sau nhiều năm. Có những cái kết bị đổi đã làm phim dễ chịu hơn và nhạt hơn; cũng có những cái kết được cứu khỏi sự tối tăm vô ích. Điều đáng nhớ là người xem lần đầu hiếm khi biết mình đang xem một cái kết đã bị đổi; họ chỉ biết bộ phim trước mặt, và với họ đó là cái kết duy nhất.

Một vài cặp kết: bản chính và bản kia

Bảng dưới đặt cạnh nhau vài cặp kết hay được bàn, để thấy mỗi bản đẩy ý nghĩa đi theo hướng nào.

Tác phẩmBản người xem gặp trướcBản kiaÝ nghĩa đổi thế nào
Fatal AttractionAlex bị bắn chết trong nhà DanAlex tự kết liễu mình, Dan bị nghiTừ kẻ đe doạ bị diệt sang người đàn ông trả giá
Little Shop of Horrors (phim)Seymour diệt cây, cưới AudreyCây nuốt hai người rồi chiếm thế giớiTừ hài lãng mạn sang truyện ngụ ngôn về lòng tham
I Am Legend (phim)Neville hy sinh để cứu người khác và phương thuốcNeville trả lại người phụ nữ bị bắt cho bầy sinh vật, chúng bỏ đi, anh sốngTừ người hùng cứu nhân loại sang người hiểu ra mình mới là kẻ đáng sợ trong mắt chúng
Great Expectations (sách)Pip và Estella gặp lại ở khu vườn đổ nát, gợi rằng họ sẽ không xa nhauPip và Estella gặp nhau thoáng qua rồi chia tayTừ kết hé mở hy vọng sang kết buồn dứt khoát

Cặp I Am Legend đáng chú ý vì bản kết thay thế gần với ý nghĩa nhan đề của tiểu thuyết gốc hơn: trong sách, đến cuối Neville nhận ra chính mình đã thành truyền thuyết đáng sợ của một xã hội mới. Bản chiếu rạp giữ nhan đề nhưng đổi ý nghĩa của nó. Cặp Great Expectations thì có chuyện riêng: Dickens viết cái kết chia tay trước, rồi đổi theo lời khuyên của nhà văn Edward Bulwer-Lytton, và bản đổi là bản được in.

Khi tác giả không chịu chọn

Phim trinh thám Clue làm một việc hiếm thấy: ba cái kết với ba thủ phạm khác nhau được chiếu ở những rạp khác nhau. Khán giả muốn biết đủ phải đi xem nhiều lần, hoặc chờ bản phát hành tại nhà, nơi cả ba cái kết được nối nhau, và cái cuối được giới thiệu như chuyện đã thật sự xảy ra. Ý tưởng ấy hợp với một phim trinh thám vốn coi việc đoán thủ phạm là niềm vui chính.

Văn chương có những trường hợp nghiêm túc hơn, nơi nhiều kết là dấu vết của quá trình viết chứ không phải một cách bày ra cho khán giả. Hemingway được biết đã viết hàng chục bản kết khác nhau cho A Farewell to Arms trước khi chốt bản in; nhiều bản trong số đó về sau được in kèm trong một ấn bản đặc biệt. Ở đây, nhiều kết không phải là trò, mà là dấu vết của một người viết đang tìm câu chữ đúng cho một nỗi mất mát. Đọc các bản bị bỏ, người ta thấy rõ ông đã gạt đi những gì: lời an ủi, lời giải thích, lời triết lý.

Với người đọc, những tác phẩm nhiều kết nhắc một điều dễ quên: cái kết là một lựa chọn, không phải một sự thật có sẵn. Mỗi câu chuyện đều có thể đã kết khác, và việc nó kết như vậy là quyết định của ai đó.

Kết thay thế thật và kết thay thế đồn đại

Quanh những phim nổi tiếng luôn có tin đồn về một cái kết khác bị giấu đi. Không phải tin nào cũng đúng, và vài thứ thường bị gọi nhầm là kết thay thế.

  • Cảnh bị cắt không phải kết thay thế. Một cảnh bị bỏ khỏi bản dựng, kể cả cảnh ở cuối phim, chỉ là kết thay thế khi nó thay được cái kết đang có. Nhiều cảnh bị cắt chỉ là đoạn kéo dài hoặc lời giải thích thừa.
  • Kịch bản nháp không phải kết thay thế. Các bản kịch bản đầu thường kết khác, nhưng chưa từng được quay. Chúng cho biết hướng suy nghĩ ban đầu, không phải một bộ phim khác đã tồn tại.
  • Kết của bản sách không phải kết thay thế của phim. Phim chuyển thể kết khác sách là chuyện của chuyển thể, nên bàn như hai tác phẩm, không như hai phiên bản.
  • Kết do người hâm mộ dựng không phải kết thay thế. Những đoạn ghép lại hoặc tự viết, dù khéo tới đâu, chỉ là một cách đọc của người xem.

Cách kiểm đơn giản nhất là hỏi: cái kết này đã từng được quay hoặc in ra trọn vẹn, và đã từng có ý định thành bản chính không. Nếu không, gọi nó là cảnh cắt, bản nháp, bản chuyển thể hay giả thuyết cho đúng tên. Gọi đúng tên giúp cuộc bàn luận tránh được kiểu tranh cãi về một cái kết chưa ai từng xem.

Nên coi bản nào là kết thật, và xem các bản thế nào

Không có luật chung, nhưng một cách tiếp cận dưới đây giúp các cuộc bàn luận khỏi rối.

  1. Gọi tên bản mình đang bàn. Bản chiếu rạp, bản đạo diễn, bản sách, bản phát hành lại. Nhiều cuộc cãi nhau về một cái kết thật ra là hai người đang bàn hai bản.
  2. Xem bản đến tay khán giả trước, rồi mới xem bản kia. Bản đầu là bản đã sống với khán giả nhiều năm; bản kia hay nhất khi được xem như lời bình về bản đầu.
  3. Hỏi mỗi bản trả lời câu hỏi lớn của truyện thế nào. Bản nào khớp hơn với những gì phim đã dựng từ đầu thường là bản đứng vững hơn, dù không phải bản bạn thích hơn.
  4. Phân biệt ý đạo diễn và giá trị của bản. Bản đạo diễn muốn không tự động là bản hay hơn; bản bị ép đổi cũng không tự động là bản tệ hơn.
  5. Ghi lại cảm giác của mình với từng bản. Sự khác nhau trong cảm giác chính là chỗ cho thấy cái kết đang làm gì với câu chuyện.

Cách xem này biến việc có nhiều kết từ một nguồn rối thành một bài học quý. Rất hiếm khi được thấy cùng một câu chuyện kết theo hai cách; mỗi lần được thấy, bạn hiểu thêm vì sao một cái kết lại có sức nặng như vậy với mọi thứ đứng trước nó.

Câu hỏi thường gặp

Alternate ending là gì?

Alternate ending là một bản kết khác của cùng một tác phẩm, đã được quay hoặc viết ra nhưng không phải bản đến tay đa số khán giả lần đầu. Nó có thể là bản gốc bị thay sau chiếu thử, bản đạo diễn phục hồi, hoặc một trong nhiều cái kết cố ý đưa ra cùng lúc.

Vì sao phim đổi kết sau buổi chiếu thử?

Hãng phim chiếu bản gần hoàn chỉnh cho một nhóm khán giả và hỏi ý kiến. Nếu cái kết bị chê nhiều, phim có thể quay lại cảnh cuối để làm khán giả hài lòng hơn, như trường hợp Fatal Attraction và Little Shop of Horrors.

Fatal Attraction có cái kết gốc thế nào?

Trong cái kết gốc, Alex tự kết liễu mình theo cách khiến Dan bị nghi là thủ phạm. Sau chiếu thử, phim quay lại thành trận đối đầu trong đó Alex bị vợ của Dan bắn chết, và ý nghĩa đạo đức của phim đổi hẳn.

Great Expectations có mấy cái kết?

Có hai. Dickens viết bản để Pip và Estella gặp nhau thoáng qua rồi chia tay, rồi theo lời khuyên của Edward Bulwer-Lytton đổi sang bản hai người gặp lại ở khu vườn đổ nát với gợi ý họ sẽ không xa nhau, và bản sau là bản được in.

Phim Clue có thật sự có ba cái kết?

Có. Khi ra rạp, ba cái kết với ba thủ phạm khác nhau được chiếu ở các rạp khác nhau. Bản phát hành tại nhà nối cả ba cái kết lại, với cái kết cuối được giới thiệu như chuyện đã thật sự xảy ra.

Bản kết nào nên được coi là kết thật?

Không có luật chung. Bản đến tay khán giả trước là bản đã sống cùng người xem, bản đạo diễn cho thấy ý đồ ban đầu. Cách hữu ích là gọi rõ bản đang bàn và xem bản nào khớp hơn với những gì câu chuyện đã dựng.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138