CuoiCung.comCuối Cùng
Tiểu thuyết và kịch kinh điển

Trăm năm cô đơn kết thúc ra sao: đứa bé đuôi lợn, tấm da dê và cơn gió xoá Macondo

Aureliano Babilonia đọc xong tấm da dê của Melquíades đúng lúc cơn gió xoá Macondo. Vì sao dòng họ Buendía bị khép lại, và câu cuối về cơ hội thứ hai nghĩa là gì.

Low table in a tea house where a small reading group sits, a Vietnamese woman in a yellow ochre blouse turns toward a friend mid-sentence, warm afternoon light, back view

Bài có tiết lộ nội dung toàn bộ tiểu thuyết Cien años de soledad (Trăm năm cô đơn) của Gabriel García Márquez, kể cả chương cuối và câu cuối; nếu chưa đọc, nên để dành.

Cái kết của Trăm năm cô đơn khép vòng của dòng họ Buendía: Aureliano Babilonia và Amaranta Úrsula, không biết mình là cháu và dì, có với nhau một đứa con mang đuôi lợn, đúng nỗi sợ mà bà tổ Úrsula canh giữ suốt trăm năm. Người mẹ chết, đứa bé bị đàn kiến mang đi, và Aureliano giải được tấm da dê của Melquíades, nhận ra nó đã viết sẵn toàn bộ lịch sử gia đình. Khi anh đọc tới dòng cuối, một cơn gió lốc xoá Macondo khỏi mặt đất, vì những dòng họ bị kết án trăm năm cô đơn không có cơ hội thứ hai.

Bài kể lại chương cuối, giải thích lời đề từ của tấm da dê, vì sao những cái tên lặp lại dẫn tới kết cục này, và tách các cách đọc phổ biến về câu cuối với những gì sách thật sự nói.

Chương cuối: những người cuối cùng của dòng họ

Tới chương cuối, ngôi nhà từng ồn ào nhất Macondo chỉ còn hai người. Aureliano Babilonia, con của Meme và người thợ máy Mauricio Babilonia, lớn lên gần như bị nhốt trong căn phòng cũ của Melquíades, nơi anh dành nhiều năm cố giải những tấm da dê chép chữ lạ. Gốc gác của anh bị bà ngoại Fernanda giấu kín. Amaranta Úrsula, em gái của Meme, trở về từ châu Âu cùng người chồng, mang theo năng lượng muốn sửa lại ngôi nhà đang mục.

Hai người yêu nhau dữ dội, sau khi người chồng của Amaranta Úrsula rời đi. Họ không biết mình là dì và cháu. Ngôi nhà bị kiến, mối và cỏ dại xâm chiếm, mà họ không còn để ý gì ngoài nhau. Amaranta Úrsula mang thai, và đứa bé ra đời khoẻ mạnh, với một cái đuôi lợn nhỏ. Hai người coi đó là chuyện nhỏ có thể cắt đi khi bé lớn. Ít lâu sau, Amaranta Úrsula băng huyết mà chết.

Aureliano đau đớn, lang thang uống rượu, bỏ quên đứa bé. Khi về, anh thấy đàn kiến đã mang thi thể đứa bé đi. Chính lúc đó anh hiểu ra lời đề từ ở đầu tấm da dê, và anh ngồi xuống giải nốt những tấm da dê, không rời căn phòng, trong khi bên ngoài gió bắt đầu nổi. Anh đọc thấy cả lịch sử dòng họ, đọc thấy chính mình, và trước khi tới dòng cuối, anh đã hiểu rằng mình sẽ không bao giờ ra khỏi căn phòng ấy.

Lời đề từ của tấm da dê và nỗi sợ đuôi lợn

Lời đề từ. Đầu tấm da dê có một câu, đại ý người đầu tiên của dòng họ bị trói vào gốc cây và người cuối cùng bị kiến ăn. Người đầu tiên là José Arcadio Buendía, người lập ra Macondo, phát điên và bị buộc vào gốc cây dẻ trong sân suốt những năm cuối đời. Người cuối là đứa bé đuôi lợn. Cả cuốn sách nằm giữa hai đầu câu ấy.

Nỗi sợ của Úrsula. Úrsula Iguarán và José Arcadio Buendía là anh em họ. Trong họ hàng từng có người sinh con mang đuôi lợn, và Úrsula sợ điều đó tới mức không chung chăn gối với chồng trong một thời gian dài. Nỗi sợ ấy đẩy tới một vụ giết người và cuộc ra đi lập nên Macondo. Cái kết thực hiện đúng nỗi sợ được báo trước ngay từ những trang đầu.

Vì sao đứa bé cuối cùng lại là đứa được yêu. Chi tiết người đọc hay bỏ qua: trong cả trăm năm, đứa bé đuôi lợn là đứa duy nhất trong dòng họ được sinh ra từ một tình yêu trọn vẹn, theo lời người kể. Dòng họ toàn những người không biết yêu, hoặc yêu sai, khép lại đúng lúc có tình yêu. Nhiều người đọc thấy đây là nghịch lý chua chát nhất của sách.

Kiến. Kiến xuất hiện ngày càng dày ở các chương cuối, cùng với mối và bụi. Đó không chỉ là chi tiết tả ngôi nhà hoang tàn; nó là cái kết đang tới gần, từng bước, mà nhân vật quá say mê nhau để nhận ra.

Những cái tên lặp lại và thời gian vòng tròn

Một trong những lý do cái kết thấy tất yếu là cấu trúc lặp lại của sách. Bảng dưới gom các vòng lặp chính và nghĩa của chúng khi đặt cạnh chương cuối.

Vòng lặpTrong sáchNghĩa ở cái kết
Tên AurelianoNhững người mang tên này thường kín đáo, sáng suốt, cô độc.Aureliano cuối cùng là người đọc được lịch sử, đúng kiểu người hướng vào trong.
Tên José ArcadioNhững người mang tên này thường bốc đồng, mạnh mẽ, lao ra ngoài.Hai kiểu tính cách lặp mãi mà không ai thoát; dòng họ không học được gì.
Lời nhận xét của ÚrsulaVề già, bà nhiều lần thấy thời gian như đang quay vòng, chuyện cũ tái diễn.Cái kết xác nhận bà đúng: tấm da dê cho mọi việc của trăm năm cùng tồn tại trong một khoảnh khắc.
Những mối tình trong họ hàngNhiều lần suýt hoặc đã có quan hệ giữa người cùng máu mủ.Lần cuối cùng, không ai còn biết để ngăn, và nỗi sợ thành sự thật.
Sự lãng quênDịch bệnh mất ngủ làm cả làng quên tên đồ vật; vụ thảm sát công nhân đồn điền chuối bị chối bỏ như chưa xảy ra.Câu cuối nói Macondo bị xoá khỏi trí nhớ con người, vòng lãng quên cuối cùng.

Cấu trúc ấy làm cho cái kết không giống một tai hoạ bất ngờ, mà như việc bắt kịp một điều đã viết sẵn. Đúng như vậy: tấm da dê của Melquíades đã viết nó từ trăm năm trước.

Tấm da dê: Aureliano đang đọc chính cuốn sách

Tấm da dê là chi tiết làm cái kết khác hẳn một bi kịch gia đình thông thường. Melquíades, người du mục từng mang nam châm và kính lúp tới Macondo, đã viết toàn bộ lịch sử dòng họ trước khi nó xảy ra, bằng một thứ chữ cổ, mã hoá cẩn thận. Ông không sắp xếp theo thời gian thông thường, mà dồn một trăm năm chuyện hằng ngày lại để chúng cùng tồn tại trong một khoảnh khắc.

Cách đọc phổ biến nhất coi tấm da dê như chính cuốn tiểu thuyết bạn đang cầm. Khi Aureliano đọc tới chuyện mình đang đọc tấm da dê, người đọc cũng đang đọc đúng đoạn ấy. Cái kết vì thế gập lại vào chính nó: câu chuyện kết thúc khi người đọc trong truyện và người đọc ngoài truyện cùng đi tới dòng cuối. Macondo bị xoá đúng lúc bạn gấp sách lại.

Một cách đọc khác nhấn vào số phận: mọi thứ đã được viết sẵn, không ai thoát được, dòng họ chỉ diễn lại kịch bản. Cách đọc thứ ba, được nhiều người chia sẻ, nối tấm da dê với sự lãng quên: Aureliano là người đầu tiên trong dòng họ thật sự hiểu quá khứ của mình, nhưng anh hiểu ra quá muộn. Một dòng họ, một làng, cả một vùng đất không nhớ được lịch sử của mình thì bị lịch sử ấy nuốt.

Câu cuối về cơ hội thứ hai: các cách đọc

Câu cuối nói rằng mọi điều chép trong tấm da dê không thể lặp lại, vì những dòng họ bị kết án trăm năm cô đơn không có cơ hội thứ hai trên mặt đất. Đây là câu được trích nhiều nhất của sách, và có ít nhất hai cách đọc lớn.

Cách đọc thứ nhất khá u tối: cô đơn là bản chất của nhà Buendía, và cô đơn sinh ra cô đơn. Không ai trong họ thật sự mở lòng: một người đi đánh hàng chục cuộc chiến rồi ngồi đúc cá vàng, một người dệt tấm vải liệm của mình, một người tự giam trong phòng. Một dòng họ như vậy không xứng một cơ hội nữa. Cách đọc thứ hai mở rộng câu ấy ra ngoài gia đình: Macondo có thể đọc như hình ảnh thu nhỏ của nhiều vùng đất Mỹ Latinh, với những cuộc nội chiến lặp lại, công ty nước ngoài tới rồi đi, và một vụ thảm sát bị xoá khỏi trí nhớ chung. Câu cuối khi đó là lời cảnh báo cho những cộng đồng không nhớ.

Một chi tiết dễ quên khi bàn câu cuối: lời kết án không đến từ bên ngoài. Không ai trong truyện phạt nhà Buendía; họ tự khép mình lại, đời này qua đời khác, và người kể chỉ ghi nhận. Đọc như vậy, cô đơn trong sách không hẳn là số phận tự nhiên mà là một thất bại lặp lại, thứ lẽ ra có thể tránh nếu có ai trong nhà chịu mở cửa. Dù vậy, cuốn sách không giảng điều ấy; nó chỉ để cơn gió tới.

Đọc lại lần hai và bản chuyển thể

Đọc lại Trăm năm cô đơn sau khi biết kết là một trải nghiệm khác hẳn, vì nhiều chi tiết tưởng ngẫu nhiên hoá ra là manh mối. Nên để ý những lần Melquíades xuất hiện và biến mất; những lần ai đó vào căn phòng của ông và thấy thời gian ở đó như đứng yên; những lần Úrsula nói thời gian quay vòng; những lần đàn kiến được nhắc tới. Một cây gia phả tự vẽ khi đọc giúp bạn thấy rõ Aureliano Babilonia và Amaranta Úrsula đứng ở đâu, và vì sao không ai trong nhà còn sống để nói cho họ biết.

Về chuyển thể: García Márquez nhiều năm không muốn bán quyền làm phim, vì cho rằng câu chuyện cần được kể ở độ dài và nhịp của nó. Một bản phim bộ chỉ được làm sau khi ông mất, với sự đồng ý của gia đình. Bàn về cái kết, bài này chỉ nói bản sách; câu cuối sống bằng chính cách nó được viết.

Nếu thích kiểu cái kết một dòng họ đi tới chỗ bị xoá sổ, có thể đọc Absalom, Absalom! của William Faulkner, người García Márquez từng nói là có ảnh hưởng lớn với mình, hoặc Pedro Páramo của Juan Rulfo, cuốn ngắn kể về một ngôi làng chỉ còn tiếng thì thầm. Trong danh mục này, Đồi gió hú cũng là chuyện hai thế hệ với những cái tên lặp lại, nhưng kết theo hướng ngược lại.

Câu hỏi thường gặp

Đứa bé đuôi lợn trong Trăm năm cô đơn là con ai?

Đứa bé là con của Aureliano Babilonia và Amaranta Úrsula. Hai người không biết mình là cháu và dì. Đứa bé ra đời với đuôi lợn, đúng nỗi sợ mà bà tổ Úrsula đã mang suốt đời vì bà và chồng là anh em họ.

Tấm da dê của Melquíades viết gì?

Tấm da dê viết sẵn toàn bộ lịch sử trăm năm của dòng họ Buendía, từ trước khi nó xảy ra, bằng chữ cổ được mã hoá. Aureliano Babilonia là người giải được nó, và đọc thấy chính mình cùng cái kết của Macondo.

Vì sao Macondo bị xoá sổ ở cuối truyện?

Theo sách, khi Aureliano đọc tới dòng cuối của tấm da dê, một cơn gió lốc xoá Macondo, vì những dòng họ bị kết án trăm năm cô đơn không có cơ hội thứ hai. Cách đọc phổ biến nối điều này với sự cô đơn và lãng quên lặp lại của dòng họ.

Câu người đầu tiên bị trói vào gốc cây nghĩa là gì?

Đó là lời đề từ của tấm da dê. Người đầu tiên là José Arcadio Buendía, người lập Macondo, bị trói vào gốc cây dẻ khi phát điên. Người cuối cùng là đứa bé đuôi lợn bị kiến mang đi.

Aureliano Babilonia có biết Amaranta Úrsula là dì mình không?

Không, trong suốt mối tình. Bà ngoại Fernanda đã giấu gốc gác của anh. Anh chỉ hiểu ra sự thật khi giải tấm da dê ở những trang cuối, lúc Amaranta Úrsula đã mất và không còn gì để thay đổi.

Câu cuối Trăm năm cô đơn có ý nghĩa gì?

Câu cuối nói những dòng họ bị kết án trăm năm cô đơn không có cơ hội thứ hai trên mặt đất. Người đọc hiểu nó như lời kết cho một dòng họ không biết yêu và không biết nhớ, và rộng hơn là lời cảnh báo cho những cộng đồng quên lịch sử của mình.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138