Bài có tiết lộ nội dung toàn bộ phim Burning của Lee Chang-dong, kể cả cảnh cuối giữa cánh đồng; nếu chưa xem, nên để dành.
Burning không bao giờ xác nhận Ben đã giết Hae-mi: phim đưa ra những dấu hiệu rất mạnh, như chiếc đồng hồ của cô trong ngăn kéo nhà Ben và con mèo chạy tới khi được gọi tên Boil, nhưng không có xác, không có lời thú nhận. Cách đọc được nhiều người chấp nhận nhất là Jong-su tin Ben có tội và giết Ben dựa trên niềm tin đó, còn khán giả bị đặt vào đúng chỗ của Jong-su: không biết chắc. Một cách đọc khác còn đi xa hơn, cho rằng đoạn kết là trang tiểu thuyết Jong-su đang viết.
Bài dưới đi qua đoạn kết, rồi đặt các cách đọc cạnh nhau cùng căn cứ của mỗi bên, vì với Burning, chọn cách đọc nào là một lựa chọn của người xem chứ không phải đáp án phim giao.
Đoạn kết diễn ra như thế nào
Sau khi Hae-mi biến mất, căn phòng nhỏ của cô được dọn sạch, con mèo cũng không thấy đâu. Jong-su bắt đầu theo dõi Ben, người thanh niên giàu có, lịch thiệp mà Hae-mi quen trong chuyến đi châu Phi. Tới nhà Ben, Jong-su tìm thấy trong ngăn kéo phòng tắm một chiếc đồng hồ màu hồng giống chiếc của Hae-mi, nằm giữa những món trang sức nhỏ của phụ nữ. Ở đó cũng có một con mèo mới, và khi Jong-su gọi cái tên Boil, con mèo chạy tới.
Trước đó có một cảnh ngắn rất đáng để ý: Jong-su ngồi trong căn phòng của Hae-mi, mở máy tính và bắt đầu viết. Máy quay lùi ra qua ô cửa sổ, nhìn anh từ bên ngoài. Đây là lần đầu tiên trong phim chàng trai muốn làm nhà văn thật sự viết.
Cảnh cuối, Jong-su hẹn Ben ra một cánh đồng vắng, nói rằng Hae-mi sẽ tới. Khi Ben bước ra khỏi xe, Jong-su đâm Ben. Ben ôm lấy anh, và anh đâm tiếp. Rồi Jong-su cho thi thể vào chiếc xe hơi đắt tiền của Ben, đổ xăng, cởi hết quần áo dính máu ném vào trong, châm lửa. Anh lái chiếc xe tải cũ đi, người trần, run rẩy, để ngọn lửa cháy lại phía sau.
Các dấu hiệu chống lại Ben, và mỗi dấu hiệu chắc tới đâu
Điều phim cho thấy chắc chắn là những vật và lời nói dưới đây. Điều chúng chứng minh được thì không chắc như vậy.
| Dấu hiệu | Vì sao đáng ngờ | Vì sao chưa đủ |
|---|---|---|
| Chiếc đồng hồ hồng trong ngăn kéo | Giống chiếc Jong-su từng thấy Hae-mi đeo; nằm cùng nhiều món đồ của phụ nữ khác, như vật kỷ niệm | Là món hàng khuyến mãi rẻ tiền, không phải đồ độc nhất |
| Con mèo chạy tới khi gọi Boil | Trùng tên con mèo của Hae-mi | Phim từng cho thấy con mèo của Hae-mi gần như không ai nhìn thấy; mèo chạy tới cũng có thể vì tò mò |
| Lời kể về việc đốt nhà kính | Ben nói hai tháng đốt một cái, và cái gần đây đã đốt rất gần nhà Jong-su | Jong-su đi kiểm tra từng nhà kính quanh vùng, không cái nào bị đốt |
| Ben ngáp khi Hae-mi bộc bạch | Cho thấy sự thờ ơ với cảm xúc của người khác | Thờ ơ không phải tội giết người |
| Ben trang điểm cho cô gái mới | Một nghi thức lạ, như lặp lại với từng cô gái | Chỉ là cách nhìn của Jong-su, máy quay đứng cùng phía với anh |
Đọc bảng này sẽ thấy cách Lee Chang-dong làm việc: mỗi dấu hiệu đều đủ để khiến người ta nghi, không dấu hiệu nào đủ để kết án. Cách đọc "Ben là kẻ giết người hàng loạt, nhà kính là ẩn dụ cho phụ nữ" rất phổ biến và có căn cứ, nhưng nó vẫn chỉ là cách đọc.
Ba cách đọc chính
Ben đã giết Hae-mi, Jong-su trả thù đúng người. Cách đọc này gom mọi dấu hiệu ở trên lại với nhau và coi lời nói về đốt nhà kính là lời thú nhận trá hình. Những thứ "vô dụng, không ai cần" mà Ben nói tới khớp với cách xã hội nhìn những cô gái như Hae-mi: nghèo, nợ nần, không ai đi tìm khi họ biến mất. Đây là cách đọc phần đông khán giả rời rạp mang theo.
Hae-mi chỉ bỏ đi, Jong-su giết một người vô tội. Hae-mi nợ thẻ tín dụng, từng nói muốn biến mất như ánh hoàng hôn, và căn phòng được dọn sạch có thể là do chính cô. Theo cách đọc này, Jong-su, một chàng trai nghèo, cô độc, mang nỗi giận âm ỉ với người cha bạo lực và với thế giới của những người như Ben, đã dựng lên một câu chuyện để có lý do bùng ra.
Đoạn kết là câu chuyện Jong-su đang viết. Căn cứ là cảnh anh ngồi viết ngay trước đoạn kết. Jong-su muốn viết mà không biết viết gì; Ben từng nói với anh rằng phải có câu chuyện. Theo cách đọc này, phần cuối là tiểu thuyết đầu tiên của Jong-su, nơi anh cho mình làm điều mà ngoài đời không làm được.
Cái giếng và quả quýt: phim dạy khán giả cách nghi ngờ
Từ rất sớm, Burning đã gài hai chi tiết để báo cho người xem biết mình sẽ không được trao bằng chứng. Hae-mi diễn kịch câm ăn một quả quýt không có thật và nói rằng mấu chốt không phải tưởng tượng ra quả quýt, mà là quên đi rằng nó không có. Cả bộ phim vận hành như vậy: đòi khán giả tin vào những thứ không được cho thấy.
Chi tiết thứ hai là cái giếng. Hae-mi kể hồi nhỏ cô rơi xuống một cái giếng cạn, khóc nhiều ngày, và chính Jong-su là người tìm thấy cô. Jong-su không nhớ. Người nhà Hae-mi nói không có cái giếng nào; về sau, mẹ của Jong-su lại nói là có. Phim không bao giờ cho thấy cái giếng. Đó là một ký ức chỉ có một người giữ, giống như mọi thứ liên quan tới Hae-mi.
Hai chi tiết này cho thấy phim không thiếu bằng chứng vì vụng về, mà vì cố ý. Câu hỏi "Ben có giết Hae-mi không" có một anh em sinh đôi: "Hae-mi có thật như Jong-su nhớ không". Cái kết đẫm lửa của Jong-su là cách anh trả lời cả hai câu bằng hành động, vì anh không chịu nổi việc sống mà không biết.
Bản truyện ngắn của Murakami kết khác thế nào
Burning phỏng theo truyện ngắn Barn Burning của Haruki Murakami, và tên truyện ấy lại gợi tới một truyện ngắn cùng tên của William Faulkner. Trong phim, Jong-su nói nhà văn anh thích là Faulkner, một cái gật đầu kín đáo của đạo diễn.
Ở bản truyện của Murakami, người kể chuyện cũng nghe một người đàn ông nói về việc đốt nhà kho, cũng đi kiểm tra các nhà kho quanh vùng, cũng mất liên lạc với cô gái. Nhưng truyện dừng ở sự bỏ ngỏ: người kể chuyện không làm gì cả, cuộc sống tiếp tục, câu hỏi treo lơ lửng. Không có con dao, không có ngọn lửa ở cuối.
Sự khác biệt này giúp hiểu Lee Chang-dong muốn nói gì. Ông giữ nguyên sự mơ hồ về cô gái, nhưng thêm vào một người đàn ông trẻ không chịu được sự mơ hồ đó. Nỗi giận của Jong-su, chàng trai nghèo ở vùng quê sát biên giới, nghe loa phát thanh từ phía bên kia vọng sang mỗi ngày, là thứ phim thêm vào. Cái kết bạo lực là của Jong-su, không phải của câu chuyện gốc.
Hae-mi là ai, và vì sao cô phải biến mất khỏi khung hình
Người ta hay bàn Ben và Jong-su, nhưng câu hỏi thật của cái kết nằm ở Hae-mi. Phim cho thấy cô làm những việc lặt vặt, nợ nần, học kịch câm, đi châu Phi để tìm điều mà cô gọi là cơn đói lớn, thứ đói muốn biết ý nghĩa cuộc sống, khác với cơn đói nhỏ của người thiếu ăn. Cô là người duy nhất trong phim đặt câu hỏi về ý nghĩa, và cũng là người duy nhất bị xoá khỏi câu chuyện.
Điều đáng để ý là cả hai người đàn ông đều không thật sự nhìn thấy cô. Ben coi cô như một trò giải khuây thú vị, ngáp khi cô khóc. Jong-su yêu cô nhưng cũng từng nói những lời khinh miệt khi thấy cô nhảy trước mặt người khác. Sau khi cô biến mất, cô trở thành một câu hỏi mà mỗi người trả lời theo nhu cầu của mình: với Jong-su, cô là nạn nhân cần được báo thù; với Ben, có lẽ chỉ là một cái tên đã qua.
Cách đọc này không trả lời được Ben có giết cô hay không, nhưng giải thích vì sao phim không cần trả lời. Dù cô chết hay bỏ đi, kết quả với những người quanh cô giống nhau: không ai đi tìm cô một cách nghiêm túc, ngoài một chàng trai cũng đang lạc lối như cô. Sự biến mất của Hae-mi là cái kết thật của phim; ngọn lửa ở cánh đồng chỉ là cách Jong-su không chịu chấp nhận nó.
Xem lại lần hai để ý gì
Để ý chỗ máy quay đứng. Gần như suốt phim, khán giả chỉ biết những gì Jong-su biết, nhìn những gì anh nhìn. Mọi nghi ngờ về Ben đều đi qua đôi mắt của một người đã ghen tị và thấy mình nhỏ bé trước Ben ngay từ lần gặp đầu.
Để ý những cảnh có lửa. Jong-su kể hồi nhỏ từng bị cha bắt đốt quần áo của mẹ sau khi bà bỏ đi; Ben nói về việc đốt; và Jong-su kết phim bằng việc đốt. Có người cho rằng phim đang nói lửa nằm sẵn trong Jong-su, Ben chỉ là người gọi tên nó ra.
Để ý cảnh Hae-mi nhảy trong hoàng hôn ở sân nhà Jong-su. Đó là khoảnh khắc tự do nhất của cô, và cũng là lần cuối hai người đàn ông cùng thấy cô. Sau cảnh đó, cô chỉ còn là một khoảng trống mà mỗi người lấp bằng điều mình muốn tin. Nếu thích kiểu cái kết này, Decision to Leave của Park Chan-wook cũng để một người đàn ông đứng trước sự biến mất của người phụ nữ mà anh không hiểu hết.
Câu hỏi thường gặp
Ben có giết Hae-mi trong phim Burning không?
Phim không xác nhận. Có những dấu hiệu mạnh như chiếc đồng hồ hồng trong ngăn kéo nhà Ben và con mèo chạy tới khi được gọi tên Boil, nhưng không có thi thể hay lời thú nhận. Phần đông khán giả tin là có, nhưng đó vẫn là cách đọc.
Đốt nhà kính trong Burning nghĩa là gì?
Ben nói anh đốt những nhà kính bỏ hoang, vô dụng, không ai cần. Cách đọc phổ biến coi đó là ẩn dụ cho những cô gái nghèo như Hae-mi, những người biến mất mà không ai đi tìm. Phim không cho thấy nhà kính nào bị đốt.
Vì sao Jong-su giết Ben?
Vì anh tin Ben đã giết Hae-mi, dựa trên những gì mình tìm được. Phim cũng cho thấy nỗi giận tích tụ trong Jong-su từ hoàn cảnh nghèo, người cha bạo lực và cảm giác thua kém Ben, nên cú đâm mang cả những thứ đó.
Cảnh cuối Burning có phải là tiểu thuyết Jong-su viết không?
Đó là một cách đọc có căn cứ, vì ngay trước đoạn kết phim cho thấy Jong-su lần đầu ngồi viết trong phòng Hae-mi. Phim không khẳng định, nên đây là giả thuyết song song với cách đọc coi đoạn kết là chuyện thật.
Cái giếng trong Burning có thật không?
Phim không cho thấy. Hae-mi kể từng rơi xuống giếng và được Jong-su cứu, nhưng anh không nhớ. Người nhà Hae-mi nói không có giếng, còn mẹ Jong-su lại nói có. Chi tiết này cho thấy phim cố ý không cho bằng chứng.
Burning khác truyện ngắn của Murakami thế nào?
Truyện ngắn Barn Burning của Murakami kết thúc trong sự bỏ ngỏ, người kể chuyện không làm gì cả. Phim của Lee Chang-dong thêm vào nỗi giận của Jong-su và cái kết anh giết Ben rồi đốt xe giữa cánh đồng.