CuoiCung.comCuối Cùng
Phim châu Á

Vô gian đạo cái kết: vì sao Lau Kin-ming sống sót mà vẫn là kẻ thua

Phát súng trong thang máy, người nội gián thứ hai, cái chào ở đám tang và bản kết khác chiếu ở Trung Quốc đại lục: giải thích cái kết Infernal Affairs.

A Vietnamese man in a navy striped shirt sits alone at a small noodle shop counter late at night, steam drifting past, lost in thought, side angle

Bài có tiết lộ nội dung toàn bộ phim Infernal Affairs (Vô gian đạo) phần một, kể cả cảnh sân thượng, cảnh thang máy và đám tang; nếu chưa xem, nên để dành.

Cái kết Vô gian đạo cho kẻ nội gián Lau Kin-ming sống sót và giữ được vỏ bọc cảnh sát, còn người cảnh sát chìm Chan Wing-yan chết; nhưng sống sót ở đây không phải chiến thắng: Lau bị nhốt vĩnh viễn trong lời nói dối của chính mình, đúng nghĩa cái tên phim, một tầng địa ngục mà nỗi đau không có lúc ngừng. Phim không trừng phạt Lau bằng nhà tù, mà bằng việc phải tiếp tục là người mà anh không phải.

Phần dưới kể lại chuỗi sự kiện ở đoạn cuối theo thứ tự, chỉ ra những chi tiết đã cài sẵn, nói về bản kết khác cho khán giả Trung Quốc đại lục, và so với bản làm lại The Departed.

Dòng thời gian của đoạn cuối

Đoạn kết diễn ra nhanh, nhiều người xem lần đầu bị lạc ở cảnh thang máy. Kể theo thứ tự:

  • Sau cái chết của cấp trên duy nhất biết thân phận mình là chánh thanh tra Wong, Chan Wing-yan mất đường liên lạc với cảnh sát. Không còn ai chứng minh được anh là cảnh sát.
  • Lau Kin-ming, người được trùm xã hội đen Hon Sam cài vào ngành cảnh sát từ thời học viện, giết Hon Sam trong một cuộc vây bắt. Lau muốn cắt đứt quá khứ, sống tiếp như một cảnh sát thật.
  • Chan nhận ra Lau là nội gián nhờ một chiếc phong bì trên bàn làm việc của Lau, thứ anh từng thấy bên phía băng nhóm.
  • Chan hẹn Lau lên sân thượng, nơi chánh thanh tra Wong từng hẹn gặp anh. Anh chĩa súng vào đầu Lau và còng tay Lau. Lau nói rằng anh muốn làm người tốt. Chan đáp rằng muốn thì đi mà nói với toà.
  • Một cảnh sát khác tên Billy lên tới nơi, buộc Chan thả Lau. Chan dẫn Lau vào thang máy. Khi cửa thang máy mở ở tầng dưới, Billy bắn chết Chan. Billy cũng là người Hon Sam cài vào.
  • Billy nói với Lau rằng giờ hai người cùng phe. Lau bắn chết Billy, xoá người cuối cùng có thể khai ra mình, rồi xưng mình là cảnh sát với những đồng nghiệp vừa ập tới.
  • Ở đám tang, Chan được an táng như một cảnh sát. Lau có mặt trong bộ đồng phục, đứng chào.

Đọc theo thứ tự sẽ thấy Lau không thắng nhờ tài giỏi mà nhờ may mắn và nhờ một nội gián khác. Chan đã làm mọi việc đúng, và vẫn chết. Anh sống sót chỉ vì Billy ra tay trước; và để sống tiếp, anh phải giết người duy nhất còn có thể coi anh là đồng bọn.

Vì sao Lau giết Billy

Billy là sợi dây cuối cùng nối Lau với quá khứ. Hon Sam đã chết, những người trong băng biết thân phận Lau cũng đã chết dần. Billy là nhân chứng sống cuối cùng. Giữ Billy là giữ một quả bom hẹn giờ. Billy còn tưởng mình vừa cứu Lau và hai người sẽ cùng nhau làm việc cho băng nhóm như trước; hắn không hiểu rằng Lau đã sang hẳn phía bên kia trong đầu mình từ lâu.

Lau muốn được làm cảnh sát thật. Ngay từ giữa phim, Lau đã bắt đầu tin vào vai diễn của mình. Anh có bạn gái sắp cưới, có chức vụ, có sự kính trọng. Giết Billy, với anh, là cách tự tay xoá dòng cuối trong hồ sơ băng nhóm của mình.

Nhưng đó cũng là hành động của một kẻ nội gián. Cách Lau giết Billy, nhanh, lạnh, để giữ bí mật, giống hệt cách một tay trong băng nhóm làm việc. Để trở thành người tốt, anh lại phải làm thêm một việc của người xấu. Đây là vòng lặp mà tên phim nói tới: không có lối ra, chỉ có thêm một lớp vỏ.

Khán giả đọc cái chào ở đám tang theo hai cách. Một cách cho rằng Lau thật lòng kính trọng Chan, người duy nhất đã sống đúng với thân phận cảnh sát dù chẳng ai biết. Cách khác cho rằng đó chỉ là thêm một màn diễn. Phim cố ý để cả hai cùng đúng: Lau có lẽ cũng không phân biệt được nữa.

Cái tên phim và cái kết

Tên tiếng Hoa của phim mượn chữ chỉ tầng địa ngục sâu nhất trong truyền thuyết cổ, nơi khổ đau kéo dài liên tục, không có lúc nào ngơi. Cuối phim có dòng chữ giải thích ý ấy. Hiểu điều đó, cái kết trở nên rõ ràng: người chết là Chan, nhưng người ở trong tầng địa ngục kia là Lau. Chan đã được giải thoát, dù bằng cái chết; Lau phải sống tiếp, ngày nào cũng đóng vai, không bao giờ được là mình.

Chan cũng đã sống trong địa ngục ấy suốt những năm làm cảnh sát chìm. Anh từng than rằng được hứa ba năm, rồi thêm ba năm nữa, rồi đã gần mười năm. Anh hút thuốc, mất ngủ, tìm tới bác sĩ tâm lý chỉ để có một chỗ được ngủ yên. Khác biệt là Chan biết mình là ai và muốn quay về; Lau thì đã đánh mất ranh giới ấy.

Vì thế việc Lau thoát tội không phải là cái kết ác thắng thiện kiểu đơn giản. Phim cho Lau thứ anh muốn, và để chính thứ đó trở thành hình phạt. Đây là lý do nhiều người coi cái kết của Vô gian đạo là một trong những cái kết hay nhất của phim Hồng Kông: không ai thắng, chỉ có người phải trả giá muộn hơn.

Ba cái kết: bản chính, bản Trung Quốc đại lục, bản làm lại của Mỹ

Cùng một câu chuyện nhưng có ba cách kết, và đặt cạnh nhau sẽ thấy rõ bản gốc chọn điều gì.

Phiên bảnSố phận LauĐiều cái kết nói
Bản chiếu chính ở Hồng KôngSống sót, giữ được vỏ bọc, đứng chào ở đám tang ChanHình phạt là phải sống mãi trong lời nói dối
Bản chiếu ở Trung Quốc đại lụcBước ra khỏi thang máy thì bị cảnh sát chờ sẵn bắt giữKẻ phạm tội phải bị bắt, công lý theo nghĩa đen
The Departed của Martin ScorseseNhân vật tương ứng với Lau bị một cảnh sát khác giết tại nhàBáo ứng tới bằng bạo lực, khép lại dứt khoát

Bản kết cho thị trường Trung Quốc đại lục được làm để phù hợp yêu cầu ở đó rằng kẻ phạm tội không được thoát. Nhiều khán giả xem cả hai bản đều thấy bản này giống một dấu chấm được đặt thêm vào cuối một câu vốn cố ý bỏ lửng: câu chuyện vẫn vậy, nhưng cảm giác ngột ngạt mà tên phim hứa hẹn biến mất. Kết quả là một cái kết gọn hơn nhưng mất đi tầng nghĩa của tên phim. Bản của Scorsese cũng khép lại dứt khoát, theo cách riêng của ông. Chỉ bản gốc để Lau sống, và đó là bản mà phần lớn người mê phim coi là đúng tinh thần câu chuyện. Phần ba của loạt phim về sau còn theo tiếp số phận của Lau, nhưng bài này chỉ bàn cái kết phần một.

Những chi tiết cài sẵn từ đầu phim

Ngay phần mở, Chan và Lau gặp nhau ở một cửa hàng âm thanh, khi đó cả hai còn ở hai phía mà người kia không biết. Họ ngồi nghe thử loa, bàn về giọng hát và cách nghe. Lần đầu xem, đó chỉ là một cảnh lạ, chậm. Xem lại, đó là khoảnh khắc duy nhất hai người là chính mình trước mặt nhau, trước khi mọi vai diễn đóng chặt.

Chi tiết thứ hai là sân thượng. Chánh thanh tra Wong và Chan luôn gặp nhau trên sân thượng một toà nhà, nơi cao nhất, thoáng nhất, như chỗ duy nhất Chan được làm cảnh sát. Wong chết khi rơi từ trên đó xuống. Chan đưa Lau lên đúng sân thượng ấy để bắt Lau, như trả lại món nợ cho người thầy. Rồi anh chết khi rời khỏi nơi đó, đi xuống trong thang máy.

Chi tiết thứ ba là việc Hon Sam cài nhiều người chứ không chỉ một. Phim nói điều này từ sớm, khi Hon Sam gửi một nhóm thanh niên vào học viện cảnh sát. Lau chỉ là một trong số đó. Người xem lần đầu quên mất, nên phát súng của Billy đến như sét đánh. Thật ra phim đã báo trước: nội gián không phải là một người, mà là cả một mạng lưới.

Xem lại lần hai và xem tiếp phim gì

Để ý những cảnh Lau đứng trước gương, trước cửa kính, trước những bề mặt phản chiếu. Phim liên tục chia hình ảnh của anh thành hai. Để ý cả những lúc Lau ở bên bạn gái sắp cưới: đó là nơi anh muốn được là người tốt nhất, và cũng là nơi lời nói dối của anh phải dày nhất. Mỗi lần anh cười với cô là một lần vai diễn ăn sâu thêm vào người. Đoạn kết cho anh giữ được cuộc sống ấy, nhưng cũng buộc anh diễn trước cô suốt phần đời còn lại.

Để ý Chan trong những buổi gặp bác sĩ tâm lý. Đó là nơi duy nhất anh nói thật một phần, và cũng là nơi duy nhất có người nhìn anh như một con người chứ không phải một tay xã hội đen hay một con bài của cảnh sát. Những cảnh ấy cho thấy cái giá thật của việc làm cảnh sát chìm: không phải nguy hiểm, mà là mất dần chính mình. Đặt cạnh cái kết, chúng cho thấy Chan đã trả giá đó suốt nhiều năm trước khi trả bằng mạng sống.

Nếu thích kiểu cái kết mà người sống sót là người thua, The Departed là lựa chọn tự nhiên để so sánh. Trong cùng danh mục, Oldboy của Park Chan-wook cũng để nhân vật chính sống tiếp với một sự thật không thể nói ra, và có lẽ đó là hình phạt nặng nhất mà điện ảnh châu Á thích dành cho nhân vật của mình.

Câu hỏi thường gặp

Ai giết Chan Wing-yan trong Vô gian đạo?

Billy, một cảnh sát khác cũng là người được Hon Sam cài vào ngành, bắn chết Chan khi cửa thang máy mở. Ngay sau đó Lau Kin-ming bắn chết Billy để không còn ai biết thân phận nội gián của mình.

Lau Kin-ming có bị bắt ở cuối phim không?

Ở bản chiếu chính, Lau không bị bắt, anh giữ được vỏ bọc cảnh sát và có mặt ở đám tang Chan. Ở bản chiếu tại Trung Quốc đại lục, cái kết được đổi để Lau bị cảnh sát bắt khi bước ra khỏi thang máy.

Vì sao Lau giết Billy?

Vì Billy là người cuối cùng biết Lau là nội gián của Hon Sam. Lau muốn được làm cảnh sát thật và cắt đứt quá khứ; giết Billy là cách xoá dấu vết cuối cùng, dù chính hành động ấy lại là việc của một kẻ trong băng nhóm.

Tên phim Vô gian đạo có nghĩa là gì?

Tên tiếng Hoa mượn chữ chỉ tầng địa ngục sâu nhất, nơi khổ đau kéo dài không ngừng. Cái kết khớp với ý ấy: Lau sống sót nhưng phải sống mãi trong vai diễn, không bao giờ được là chính mình.

Chan nhận ra Lau là nội gián bằng cách nào?

Chan thấy trên bàn làm việc của Lau một chiếc phong bì mà anh từng thấy ở phía băng nhóm, và hiểu ra Lau là người của Hon Sam. Từ đó anh tìm cách bắt Lau trên sân thượng.

The Departed kết khác Vô gian đạo thế nào?

Trong The Departed của Martin Scorsese, nhân vật tương ứng với Lau bị một cảnh sát khác giết tại nhà, nên câu chuyện khép lại bằng báo ứng. Bản gốc Hồng Kông để Lau sống sót và coi đó là hình phạt.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138