Bài có tiết lộ nội dung chương cuối manga Fullmetal Alchemist (Giả kim thuật sư) và cái kết của bản hoạt hình 2003; nếu đang đọc dở trận Ngày Đã Hẹn, nên để dành.
Bản truyện Fullmetal Alchemist kết thúc bằng một phép trao đổi mà cả bộ truyện đã chuẩn bị: Edward Elric đổi chính Cánh cổng chân lý của mình, tức là khả năng làm giả kim suốt đời, để đưa linh hồn và thân xác thật của Alphonse trở về, và Chân lý chấp nhận vì đó là lựa chọn đúng. Ed thành một người bình thường, Al có lại cơ thể, hai anh em đi hai hướng để học tiếp, và Ed về với Winry. Bản hoạt hình 2003 có cái kết khác hẳn, Ed lạc sang một thế giới khác; bản Brotherhood thì đi theo truyện.
Bài này bàn bản truyện là chính, tách riêng bản 2003 ở một mục, chỉ ra những chi tiết cài từ chương đầu dẫn tới phép đổi cuối, và giải thích vì sao cái kết được coi là một trong những cái kết gọn gàng nhất của manga dài kỳ.
Phép đổi cuối cùng của Ed
Sau khi Người Cha bị đánh bại và bị kéo về phía sau Cánh cổng, Al đã không còn ở đây. Trước đó, trong lúc trận chiến nguy kịch, Al tự đổi linh hồn mình để trả lại cánh tay phải bằng thịt cho Ed, giúp anh có sức đánh trận cuối. Bộ giáp rỗng đổ xuống. Thắng trận mà mất em, Ed đứng trước câu hỏi mà cả bộ truyện đã treo từ đầu: lấy gì đổi lại một con người.
Hohenheim, cha của hai anh em, đề nghị lấy mạng mình đổi, vì ông vốn mang trong người nhiều linh hồn và đằng nào cũng sắp hết thời gian. Ed từ chối. Rồi anh vẽ vòng tròn, bước vào trước Cánh cổng chân lý của chính mình và đưa ra thứ không ai nghĩ một nhà giả kim sẽ đưa: chính Cánh cổng ấy. Không còn Cánh cổng, Ed không bao giờ làm giả kim được nữa. Chân lý, kẻ suốt truyện luôn lấy đi một phần của người dám chạm vào nó, lần này chấp nhận và để Ed đi, kèm cảm giác như một sự công nhận.
Ed mở mắt, Al ngồi đó trong thân thể gầy gò thật của mình, vẫn là cậu bé bị lấy mất năm xưa. Cái kết không cần thêm một cú lật. Nó đẹp vì nó trả lời đúng câu hỏi bằng chính luật của thế giới truyện: muốn được thứ gì phải đưa ra thứ tương đương, và Ed tìm ra rằng thứ tương đương với em mình là cái làm nên con người nhà giả kim trong anh.
Những chi tiết đã cài sẵn từ đầu
Trao đổi ngang giá ngay từ trang đầu. Câu mở đầu của truyện nói về luật trao đổi ngang giá, và chương đầu kể hai anh em mất chân, mất tay, mất thân xác vì cố làm sống lại mẹ. Cái kết là lần đầu một nhà giả kim chủ động đưa ra đúng thứ giá trị nhất của mình thay vì bị lấy mất.
Ed luôn nói mình chỉ là con người. Suốt truyện, Ed nhắc đi nhắc lại rằng anh không phải thần, không cứu được mọi người. Người đọc lần đầu coi đó là lời tự giễu. Cái kết biến câu ấy thành sự thật theo nghĩa đen: anh chọn làm người bình thường.
Người Cha muốn thành thần. Phản diện chính cũng muốn vượt qua giới hạn con người, nuốt cả thực thể đứng sau Cánh cổng. Hắn bị Chân lý kéo về chỗ của mình. Hai cái kết đặt cạnh nhau: kẻ muốn có tất cả mất tất cả, người chịu buông lại được thứ mình cần.
Nhà giả kim không giả kim. Truyện cài nhiều người sống tốt mà không cần giả kim: Winry với tay nghề làm chi giả, những người dân Resembool, người Ishval. Một thế giới không còn Ed nhà giả kim không phải thế giới thiếu thốn.
Câu hỏi của Chân lý về sự kiêu ngạo. Từ lần đầu, Chân lý gọi những người như Ed là kẻ kiêu ngạo dám chạm tới thứ không thuộc về mình. Ở cuối, Ed đến trước nó với đúng sự khiêm tốn ngược lại, và đó là lần duy nhất anh rời đi mà không bị trừng phạt.
Mọi người còn lại ở đâu khi truyện khép
Phần kết của truyện chia đều cho dàn nhân vật. Bảng dưới chỉ ghi những điều truyện cho thấy rõ.
| Nhân vật | Ở cuối truyện |
|---|---|
| Edward | Mất khả năng giả kim, giữ chân giả, sau đó đi về phía tây để học; cầu hôn Winry theo kiểu vụng về của anh, nói bằng ngôn ngữ trao đổi. |
| Alphonse | Có lại thân thể, đi về phía đông tới Xing để học thuật luyện đan của nước ấy. |
| Hohenheim | Mất bên mộ người vợ, mỉm cười, sau khi biết hai con đã an toàn. |
| Roy Mustang | Bị ép mở Cánh cổng nên mất thị lực, sau đó nhận một viên đá triết gia từ bác sĩ Marcoh để lấy lại mắt, gắn với kế hoạch khôi phục vùng Ishval. |
| Ling Yao | Thoát khỏi Greed, về nước và lên ngôi; Greed chết khi phản lại Người Cha, nhận ra thứ hắn muốn có là bạn bè. |
| Pride | Bị thu nhỏ thành một hình hài bé, ở lại với người mẹ đã nuôi nó. |
Những trang cuối là các bức ảnh gia đình nối nhau, cho thấy thời gian trôi và gia đình Ed với Winry có thêm con. Một cái kết nhẹ nhàng hiếm hoi cho một bộ truyện có chiến tranh, diệt chủng và thí nghiệm trên người.
Cũng nên nhớ rằng không phải ai cũng sống. Truyện mất nhiều người ở trận cuối và trước đó, cả phe chính diện lẫn những kẻ được gọi là quái vật như Greed hay Lan Fan phải trả giá bằng thân thể. Cái kết dịu là cái dịu của những người còn lại, không phải sự xoá sạch mất mát. Chính nhờ những mất mát được kể rõ mà các bức ảnh gia đình ở trang cuối mới có sức nặng, chúng là thứ người sống giữ được sau tất cả.
Bản hoạt hình 2003 rẽ sang lối nào
Đây là chỗ hay gây nhầm lẫn nhất khi bàn cái kết Fullmetal Alchemist. Bản hoạt hình đầu tiên được làm khi truyện còn đang ra, nên từ giữa chừng nó tự viết cốt truyện riêng, phản diện riêng và cái kết riêng. Ở bản này, Ed chết trong trận cuối, Al dùng chính viên đá triết gia trong người để đưa anh trở lại rồi biến mất, và Ed đổi lại để đưa Al về với thân thể. Ed bị đẩy sang phía bên kia Cánh cổng, một thế giới giống châu Âu ngoài đời thật, nơi không có giả kim. Al trở lại trong thân hình bé, mất ký ức về hành trình hai anh em đã đi qua.
Cái kết đó buồn và để ngỏ hơn, hai anh em ở hai thế giới, mỗi người cố tìm đường về với người kia. Một bộ phim điện ảnh sau đó nối tiếp để khép lại câu chuyện của bản này. Tinh thần chung vẫn là trao đổi và hy sinh cho nhau, nhưng con đường và cái giá khác hẳn bản truyện.
Bản Brotherhood được làm lại để đi theo truyện tới chương cuối, nên ai xem Brotherhood sẽ thấy đúng cái kết đã kể ở trên. Khi đọc một bài bàn về Fullmetal Alchemist, cách nhanh để biết người viết đang nói bản nào là xem có nhắc tới Người Cha và Ngày Đã Hẹn hay không. Có thì là truyện hoặc Brotherhood; nếu nói tới việc Ed sang thế giới khác thì là bản 2003.
Vì sao cái kết này được coi là gọn
Truyện dài kỳ thường kết hụt vì phải khép quá nhiều sợi chỉ cùng lúc. Fullmetal Alchemist được nhiều người đọc khen vì nó khép gần như mọi sợi chỉ đã mở, và khép bằng luật mà chính truyện đặt ra từ đầu. Không có phép màu từ trời rơi xuống. Mọi thứ Ed nhận lại đều có giá, và cái giá ấy được nói rõ.
Cách đọc phổ biến về chủ đề là truyện chuyển từ câu hỏi lấy gì đổi gì sang câu hỏi mình là ai khi không còn thứ làm nên mình. Ed mất giả kim mà vẫn là Ed. Đó là bài học anh tự rút ra ở những trang cuối, rằng nỗi đau không vô nghĩa nếu mình vượt qua được nó và giữ lại điều học được. Lời này được kể như suy nghĩ của chính Ed, không phải lời giảng của người kể chuyện, nên không nặng.
Có người thấy cái kết hơi quá tròn: ai đáng sống thì sống, ai đáng có kết đẹp thì có. Đây là lời chê có lý, nhất là khi đặt cạnh những bộ truyện cùng thời kết tàn nhẫn hơn. Nhưng truyện đã trả cái giá nặng ở giữa, với những cái chết như Hughes và những vết thương như vùng Ishval, nên một cái kết dịu không có cảm giác được cho không.
Đọc lại lần hai và đọc gì tiếp
Khi đã biết Ed đổi gì ở cuối, những chỗ sau đọc lại sẽ khác:
- Lần đầu hai anh em đứng trước Chân lý, xem nó lấy đi những gì và nói gì về sự kiêu ngạo. Mọi thứ ở chương cuối là câu trả lời cho cảnh này.
- Những lần Ed từ chối dùng đá triết gia dù có thể. Anh từ chối vì biết đá làm từ mạng người, và đó là lý do phép đổi cuối của anh phải là thứ của chính anh.
- Hohenheim. Ông bị Ed ghét suốt nửa truyện; đọc lại sẽ thấy ông đã cài sẵn rất nhiều thứ cho trận cuối và cho việc hai con sống sót.
- Winry và nghề làm chi giả, một nghề giúp người ta sống tiếp với thứ đã mất. Đó là cách truyện nói trước về đời sống của Ed sau giả kim.
Ai thích cái kết mà nhân vật chính đổi phần quan trọng nhất của mình để cứu người thân có thể đọc lại đoạn kết Naruto ở góc hai người bạn mỗi người mất một cánh tay, hoặc đọc Dragon Ball để thấy một cái kết ngược lại hẳn, nơi nhân vật chính không bao giờ thôi muốn mạnh hơn.
Câu hỏi thường gặp
Ed có lấy lại được khả năng giả kim không?
Không. Ed đã đổi chính Cánh cổng chân lý của mình để đưa Al về, nên anh mất khả năng giả kim vĩnh viễn. Truyện kể anh chấp nhận điều đó nhẹ nhàng và tiếp tục học theo cách khác.
Al có lấy lại được thân thể thật không?
Có. Khi Ed đổi Cánh cổng, linh hồn và thân thể thật của Al cùng trở về, gầy gò vì bị giữ lại sau Cánh cổng nhiều năm nhưng vẫn là cơ thể của cậu. Sau đó Al hồi phục và đi về phía đông để học.
Cái kết Fullmetal Alchemist bản 2003 khác truyện thế nào?
Bản 2003 tự viết cốt truyện riêng từ giữa chừng. Ở đó Ed sang phía bên kia Cánh cổng, một thế giới giống châu Âu ngoài đời thật, còn Al trở lại trong thân hình bé và mất ký ức về hành trình. Một bộ phim điện ảnh về sau khép lại câu chuyện của bản này.
Brotherhood có kết giống truyện không?
Có. Fullmetal Alchemist Brotherhood được làm theo truyện tới chương cuối, nên phép đổi Cánh cổng của Ed và phần kết của các nhân vật đều giống bản truyện. Muốn xem cái kết giống bản manga thì xem Brotherhood.
Ed và Winry có cưới nhau không?
Ed cầu hôn Winry ở cuối truyện theo kiểu vụng về rất Ed, nói bằng ngôn ngữ trao đổi ngang giá. Những bức ảnh ở trang cuối cho thấy hai người thành gia đình và có con.
Roy Mustang có bị mù mãi không?
Không. Mustang mất thị lực vì bị ép mở Cánh cổng, nhưng sau đó nhận một viên đá triết gia từ bác sĩ Marcoh để lấy lại mắt. Việc này gắn với kế hoạch khôi phục vùng Ishval mà ông nhận lo.